Projekt muzyczny «Artyleria»

Ten tekst kultury sieciowej przedstawia wybrane utwory muzyczne zaprezentowane w ramach projektu „Artyleria” („Артилерія”) realizowanego przez Suspilne Kultura. Materiał wizualny towarzyszący tym utworom ukazuje różne formy konfliktogenności, które ujawniają się zarówno w warstwie estetycznej, jak i w sposobach obrazowania doświadczenia wojny. Wizualność stanowi tu równorzędny poziom interpretacji, pozwalający uchwycić napięcia kulturowe, afektywne i egzystencjalne charakterystyczne dla współczesnej sztuki ukraińskiej.

Utwór Jamali „My się ukrywamy” („Ми ховаємся”) przedstawiony jest poprzez obraz dwóch postaci znajdujących się w przestrzeni przypominającej salę gimnastyczną lub tymczasowe schronienie. Gesty przygięcia, napięcie ciał oraz surowość otoczenia tworzą wizualną metaforę fizycznego doświadczenia zagrożenia, charakterystycznego dla sytuacji alarmów i konieczności ukrywania się. Konfliktogenność tego materiału ma charakter cielesny i egzystencjalny, a obrazowanie wojennej codzienności staje się integralnym elementem znaczenia utworu.

Utwór „Dopóki mam światło” („Поки у мене є світло”) zespołu Never Seen Miami ukazany jest w estetyce czarno-białej, która przywołuje atmosferę dokumentalnego świadectwa. Kompozycja kadru, skoncentrowana na wokaliście i sprzęcie studyjnym, odsyła do doświadczenia masowych przerw w dostawie energii elektrycznej, stanowiących jeden z najbardziej charakterystycznych elementów życia w Ukrainie w latach 2022–2023. Konfliktogenność wynika tu z napięcia między kruchością warunków egzystencji a potrzebą kontynuowania działalności twórczej, która staje się formą kulturowego oporu.

Utwór Bah.Roma „Wariuję” („Божеволію”) przedstawiony jest poprzez intensywną kolorystykę zachodzącego nieba, w której dominują czerwienie i pomarańcze. Barwy te tworzą metaforyczną przestrzeń wybuchu, pożaru lub niepokoju, a statyczność kompozycji wzmacnia wrażenie wewnętrznego rozdarcia. Konfliktogenność tego materiału ma charakter afektywny: wizualność odzwierciedla stan psychiczny wywołany wojną, w którym dezorientacja i napięcie stają się dominującymi doświadczeniami.

Projekt „Las Tarantino” („Тарантіно ліс”) autorstwa Antona Słepakowa i Andrija Sokołowa wykorzystuje wizerunek postarzonej metalowej tablicy, przypominającej oznaczenia zniszczonych obiektów przemysłowych. Estetyka ruin i wojennego pejzażu wprowadza przestrzeń intelektualnej dekonstrukcji przemocy, w której konflikt staje się materiałem artystycznym. Wizualność podkreśla surowość i trwałość doświadczenia wojny, a połączenie poezji i muzyki wzmacnia refleksyjny charakter projektu.

Utwór „Stacja Jesień” („Станція Осінь”) w wykonaniu Jamali, Alyony Alyony i Steblyuka przedstawiony jest poprzez obraz studia nagraniowego, ukazanego jako miejsce twórczej koncentracji w okresie jesiennych ataków rakietowych. Atmosfera skupienia i wewnętrznego napięcia wskazuje na obecność wojny w sposób pośredni, poprzez doświadczenie oczekiwania, niepewności i konieczności adaptacji. Konfliktogenność ma tu charakter symboliczny i wynika z zestawienia procesu twórczego z realiami zagrożenia.

Wszystkie opisane przykłady ukazują, że wizualne reprezentacje utworów muzycznych w projekcie „Artyleria” („Артилерія”) ujawniają różne formy doświadczenia wojny – cielesne, psychiczne, symboliczne i strukturalne – oraz wpisują je w proces kulturowej transformacji definiowany jako katharsis sztuki ukraińskiej. Tekst ten obejmuje również warstwę dźwiękową, ponieważ krótkie fragmenty utworów odtwarzane są równolegle z ich wizualnym przedstawieniem.

© Yana Hladyr 2026