Kultura donacji: błyskawiczny wywiad z artystką Margaritą Bolhar

Analizowany tekst kultury sieciowej, opublikowany przez platformę PostImpreza, przedstawia fotografię z wystawy artystycznej. Na zdjęciu widzimy kobietę stojącą w galerii, w miękkim świetle, na tle dwóch kolorowych prac wiszących na ścianie. Obrazy mają charakter symboliczny: intensywne barwy, wyraziste kontury, twarze przedstawione w sposób stylizowany, jakby na granicy między portretem a ikoną. Kobieta, ubrana w jasny szal i ciemną bluzkę, stoi w centrum kadru, co podkreśla jej rolę jako autorki lub przewodniczki po tej przestrzeni. Atmosfera zdjęcia jest skupiona, profesjonalna, a jednocześnie intymna — jakby sztuka miała tu funkcję nie tylko estetyczną, lecz także świadectwa.

Komentarz medialny: „Wyjechałam z Chersońszczyzny dzięki donacji, zostałam w Ukrainie dzięki donacji, i oto, kiedy już znalazłam się tutaj również dzięki pomocy, zrozumiałam, że to jest temat, który powinnam poruszać, bo przede wszystkim sama tego chcę”. Teraz w @asortymentna_kimnata trwa wystawa „Donat & Донат” @margarita_bolgar — artystki z lewobrzeżnej Chersońszczyzny. Prace stworzone już we Frankiwsku poświęciła dobroczynności i wpływowi donacji na życie społeczne i prywatne. @dariakhrystyniuk zapytała artystkę o osobistą historię, cel projektu i kulturę donacji. Czytajcie pod linkiem w relacji i w profilu.

Wizualny obraz wystawy oraz towarzyszący mu komentarz wskazują, że mamy do czynienia ze sztuką, która wyrasta bezpośrednio z doświadczenia wojny i przymusowej mobilności. Donacja — czyli dobrowolne wsparcie finansowe — stała się w Ukrainie po 2022 roku nie tylko praktyką społeczną, lecz także formą kulturowej solidarności. W sytuacji, gdy państwo nie jest w stanie zapewnić pełnej ochrony, a wojna wymusza nieustanne przemieszczanie się, donacje stają się narzędziem przetrwania, mechanizmem wspólnotowego ratunku i sposobem na odbudowę poczucia sprawczości. W pracach Bolgar donacja nie jest przedstawiona jako abstrakcyjny gest, lecz jako osobista historia: wyjazd, schronienie, możliwość tworzenia, a w końcu — powrót do głosu artystycznego. To nadaje jej twórczości charakter świadectwa, w którym sztuka dokumentuje nie tyle sam konflikt, ile sieć relacji, dzięki której ludzie mogą przetrwać jego konsekwencje.

Kultura donacji stała się w latach 2022–2025 zjawiskiem artystycznym, ponieważ przeniknęła wszystkie warstwy życia społecznego: od zbiórek na drony i medykamenty, po wsparcie dla uchodźców, artystów, wolontariuszy i lokalnych inicjatyw. W sztuce zaczęła funkcjonować jako temat, symbol i narzędzie — jako forma nowej etyki wspólnotowej. Wystawa Bolgar wpisuje się w ten proces, pokazując, że donacja jest nie tylko ekonomicznym aktem, lecz także emocjonalnym i symbolicznym gestem, który tworzy więzi, buduje zaufanie i pozwala ludziom odzyskać poczucie bezpieczeństwa. Jej prace mają charakter introspektywny, ale jednocześnie społeczny: ukazują, jak jednostkowe doświadczenie pomocy staje się częścią większej narracji o odporności, solidarności i kulturze wzajemnego wsparcia. Dzięki temu wystawa stanowi ważny element katarsis ukraińskiej sztuki — oczyszczenia poprzez opowieść o tym, jak wspólnota ratuje jednostkę, a jednostka przekształca swoje doświadczenie w sztukę, która mówi o nadziei.

© Yana Hladyr 2026