Wypowiedzi artystyczne podczas wielkiej wojny od PostImpreza

To tekst kultury sieciowej, opublikowany na profilu PostImpeza, który przyjmuje formę karuzeli złożonej z kilku kolejnych kadrów. Każdy z nich przedstawia inną publikację powstałą w kontekście pełnoskalowej inwazji i stanowi fragment większej narracji o tym, jak ukraińska sztuka reaguje na doświadczenie wojny. W opisie kolejnych książek pojawiają się informacje dotyczące ich genezy, kontekstu instytucjonalnego oraz sposobów pracy z traumą, pamięcią i przemocą.

Komentarz medialny: „Przez niemal dwa lata ukraińska wspólnota artystyczna stopniowo odzyskuje równowagę i uczy się funkcjonować w warunkach nieustannego kryzysu, a niekiedy — przeciwnie — decyduje się na czasowe zawieszenie praktyki twórczej. PostImpeza jako archiwum medialne gromadzi i zachowuje artystyczne wypowiedzi powstające w okresie pełnoskalowej inwazji. Obecnie prezentowane są katalogi wystaw, które odbyły się w latach 2022–2023″.

Publikacja „Za drzewem drzewo” (За деревом дерево) prezentuje rezultaty rezydencji i wystawy, w ramach których artyści i kuratorzy tworzyli performanse oraz projekty grupowe, koncentrując się na przerwaniu opowieści i próbie jej ponownego ułożenia w sytuacji gwałtownego historycznego zerwania.

„Kaleidoscope of (hi)stories — art from Ukraine” jest katalogiem ukazującym szerokie spektrum historii sztuki ukraińskiej od lat dwudziestych XX wieku po rok 2022, podkreślającym ciągłość, która w warunkach wojny nabiera nowego znaczenia i pozwala odczytywać współczesne prace jako część długiego procesu kulturowej odporności.

„Poetics of Witnessing / Poetics of Evidence” Nikity Kadana (Нікіта Кадан) skupia się na pytaniu o to, co sztuka jest w stanie zrobić w obliczu przemocy, jak może świadczyć, dokumentować i przekształcać doświadczenie wojny, a nie jedynie na tym, czy może istnieć w warunkach kryzysu.

„Secession” Mykoły Ridnego (Микола Рідний) łączy refleksję nad filmem „Robocze” (Робоче) z osobistą topografią Północnej Sałtówki, tworząc intymny zapis pamięci miejsca zniszczonego i naznaczonego traumą.

„From 1914 till Ukraine” zestawia doświadczenia dwóch wojen światowych z aktualną wojną rosyjsko‑ukraińską, wskazując na historyczne ciągłości oraz na powracające mechanizmy przemocy, które sztuka potrafi ujawniać i interpretować.

„Living With the Fear of Being Harmed by Other Humans” Sashy Kurmaza (Саша Курмаз) dokumentuje obrazy okaleczonych ciał, tworząc wizualny zapis przemocy wojny, przemocy państwa i przemocy człowieka wobec człowieka, a jednocześnie próbując znaleźć formę oporu wobec brutalności współczesnego świata.

„Gruntowe wody” Mykoły Łukina (Грунтові води, Микола Лукин) przedstawiają graficzną serię poświęconą postapokaliptycznym doświadczeniom, które w kontekście wojny stają się refleksją nad wytrzymałością, przetrwaniem i codzienną konfrontacją z zagrożeniem.

„Ukraina w ogniu / Ukraine Ablaze” (Україна в огні) jest publikacją opartą na archiwum internetowym, dokumentującą zmiany w ukraińskiej scenie artystycznej podczas inwazji i tworzącą systematyczny zapis reakcji twórców na gwałtowne przekształcenia rzeczywistości.

„Ukraine Unmuted” w ramach „Ukraińskiego Zrębu” (Український зріз) gromadzi eseje dotyczące sztuki, mody i kina, koncentrując się na problemach kolonializmu i reinterpretacji, które w czasie wojny stają się szczególnie istotne dla budowania własnej narracji kulturowej.

„Nasze lata, nasze słowa, nasze straty, nasze poszukiwania, nasze my” (Наші роки, наші слова, наші втрати, наші пошуки, наші ми) dokumentują stan wspólnot artystycznych, ich rozmowy, spotkania, marzenia i twórcze próby odnalezienia się w warunkach nieustannego zagrożenia.

Wszystkie te publikacje są bezpośrednio związane z wojną, ponieważ nie tylko opisują jej skutki, lecz także tworzą przestrzeń dla refleksji nad tym, jak sztuka reaguje na przemoc, jak przekształca doświadczenie i jak buduje nowe formy pamięci. Wojna staje się nie tylko tematem, lecz również metodą interpretacji: przerwanie opowieści, świadectwo, archiwum, intymna topografia zniszczenia, dokumentacja ciała, analiza historycznych ciągłości, dekonstrukcja kolonialnych narracji — wszystkie te elementy tworzą wspólny język sztuki powstającej w warunkach kryzysu. Publikacjа PostImpezy nie są przypadkowym zbiorem materiałów, lecz systematycznym wysiłkiem archiwizacyjnym, który pozwala zachować ślady twórczej reakcji na wojnę i jednocześnie umożliwia przyszłym badaczom zrozumienie, jak sztuka funkcjonowała w okresie 2022–2025.

Dla ukraińskiej sztuki 2022-2025 ten korpus materiałów ma znaczenie fundamentalne. Tworzy nową estetykę wojny, w której sztuka nie jest dekoracją, lecz narzędziem świadectwa, oporu i przetwarzania traumy. Buduje archiwum pełnoskalowej inwazji, które stanie się podstawą dla przyszłych analiz kulturowych, historycznych i socjologicznych. Wzmacnia międzynarodową obecność ukraińskiej sztuki, ponieważ katalogi i publikacje umożliwiają instytucjom europejskim pracę z ukraińskim doświadczeniem w sposób profesjonalny i udokumentowany. Pozwala na reinterpretację historii, ukazując, że współczesna wojna nie jest izolowanym wydarzeniem, lecz częścią długiego procesu przemocy i oporu. Sztuka staje się przestrzenią oczyszczenia, przetworzenia bólu i odzyskania podmiotowości. Tworzy nowy język pamięci, który pozwala mówić o wojnie nie tylko poprzez obrazy zniszczenia, lecz także poprzez refleksję, analizę, świadectwo i wspólnotowość.

© Yana Hladyr 2026