Poetyzacja blackoutów: rzeźbiarz Wasia Dmytryk i jego „Sezon grzewczy”

Analizowany tekst kultury sieciowej, opublikowany przez platformę PostImpreza, przedstawia fotografię artysty stojącego w przestrzeni wystawienniczej. Mężczyzna ma krótkie kręcone włosy i brodę, ubrany jest w ciemną bluzę z niewielkim żółtym motywem. Stoi na tle ściany z fragmentem pomarańczowego napisu oraz tekstem w języku ukraińskim, co sugeruje kontekst galerii lub instytucji kultury. Oświetlenie jest miękkie, skupione na twarzy artysty, a za nim widać elementy wystawy, które tworzą atmosferę profesjonalnej prezentacji. Obraz ma charakter dokumentacyjny: nie jest to inscenizacja, lecz uchwycenie momentu, w którym twórca stoi w przestrzeni własnej wystawy, gotowy do rozmowy o swojej pracy i o miejscu, które ją ukształtowało.

Komentarz medialny: „To trochę zabawne: artysta z Odessy przyjechał do Frankiwska pokazywać swoje prace. Trochę czuł się jak nawrócony: kiedy człowiek odwraca się od Boga, a potem znów do niego wraca. To było ‘nawrócenie’ do rodzinnej ziemi”. W @asortymentna_kimnata trwa „Sezon grzewczy” — pierwsza indywidualna wystawa odesko-frankiwskiego rzeźbiarza @vasyadmytryk. Anna Litman porozmawiała z artystą o lokalnej tożsamości, pracy w strefie ryzyka, podejściu do wyboru materiałów oraz poetyzacji blackoutów. Rozmowa — pod linkiem w relacji i w profilu”.

Wizualny obraz oraz towarzyszący mu komentarz wskazują, że mamy do czynienia ze sztuką, która wyrasta z doświadczenia mobilności, przemieszczenia i powrotu do własnej tożsamości w czasie wojny. Motyw „nawrócenia” do rodzinnej ziemi jest tu metaforą powrotu do lokalności — nie jako nostalgii, lecz jako konieczności wynikającej z kryzysu. Artysta z Odessy, pracujący w warunkach ryzyka, odnajduje w Frankiwsku przestrzeń, w której może tworzyć i mówić o tym, co stało się częścią codzienności: o blackoutach, o pracy z materiałem w warunkach niepewności, o tym, jak wojna zmienia relację człowieka z miejscem, w którym żyje.

Z dostępnych źródeł wynika jednoznacznie, że Vasyl Dmytryk jest rzeźbiarzem. Jego praktyka polega na pracy z materiałem, na tworzeniu obiektów trójwymiarowych, które funkcjonują w przestrzeni galerii. Nowość, którą wnosi jego twórczość do ukraińskiej sztuki lat 2022–2025, polega na połączeniu rzeźby z doświadczeniem kryzysu energetycznego i lokalnej tożsamości w czasie wojny. Blackouty stają się nie tylko tematem, lecz także warunkiem pracy, a więc wpływają na sposób tworzenia i na znaczenie dzieła. Rzeźba powstaje w ciemności, w przerwach prądu, w sytuacji zagrożenia — i to nadaje jej charakter świadectwa. W sztuce ukraińskiej tego okresu pojawia się silny zwrot ku lokalności: miasta, regiony, miejsca stają się przestrzeniami przetrwania, a powrót do nich jest aktem odporności. Dmytryk wpisuje się w ten proces, pokazując, że rzeźba może być formą opowieści o miejscu, o ziemi, o powrocie, o pracy w warunkach kryzysu. Jego twórczość dokumentuje lokalną tożsamość w stanie napięcia, a jednocześnie przekształca doświadczenie blackoutów w element estetyczny, tworząc sztukę, która mówi o ciemności, o ryzyku i o przetrwaniu.

„Sezon grzewczy” wpisuje się w kulturę wizualną Ukrainy lat 2022–2025, w której lokalność stała się jednym z kluczowych tematów. Wojna wymusiła nowe spojrzenie na przestrzeń: miasta, które wcześniej były tylko geograficznymi punktami, stały się miejscami schronienia, pracy, przetrwania. W sztuce pojawiła się potrzeba opowiadania o tym, jak zmienia się materia — drewno, metal, beton — gdy artysta pracuje w warunkach zagrożenia, przerw w dostawie prądu, ciągłej niepewności. Poetyzacja blackoutów jest tu formą estetycznego przetworzenia doświadczenia, które stało się wspólne dla całego kraju: ciemność jako przestrzeń skupienia, cisza jako moment twórczy, brak światła jako metafora kruchości życia.

Twórczość Vasylа Dmytryka należy do współczesnej rzeźby konceptualnej, ponieważ jego prace są trójwymiarowymi obiektami, w których materiał, kontekst powstawania i sytuacja społeczna stanowią część znaczenia dzieła. Jego praktyka opiera się na świadomym wyborze materiałów i na pracy w warunkach ryzyka, co nadaje rzeźbie wymiar refleksyjny, a nie dekoracyjny. W teorii sztuki współczesnej taki typ twórczości określa się jako rzeźbę konceptualną zakorzenioną w kontekście miejsca, czyli rzeźbę site‑specific, ponieważ powstaje w relacji do lokalnej tożsamości i do realiów wojny. Jego prace wzmacniają współczesny nurt rzeźby, dodając do niego perspektywę pracy w warunkach wojny i przetrwania, dzięki czemu rzeźba staje się formą refleksji nad materią, nad miejscem i nad codziennością w stanie kryzysu.

© Yana Hladyr 2026