Asja Krawczuk: animacje: Bachmut

Kolejna karuzela opublikowana przez Shtukango (Штуканго) stanowi złożony tekst kultury sieciowej, w którym animacja Asyi Kravchuk (Ася Кравчук) dotycząca miasta Bachmut (Бахмут) zostaje zestawiona z materiałem fotograficznym, tworząc wielowarstwową narrację o zniszczeniu i pamięci. Tekst od mediów: W sławnym Bachmucie (Бахмут), w zabytkowym budynku ziemstwa, w listopadzie 1917 roku po raz pierwszy na Doniecczyźnie podniesiono flagę Ukrainy. A w październiku 2022 roku budynek ten zniszczył rosyjski smok. Jednak na każdego smoka istnieje miecz, który go pokona. I wiecie, w czyich rękach on się znajduje 🇺🇦🇺🇦🇺🇦. Zespół NGO „Sztuka” (ГО «Штука») przygotowuje film dokumentalny #PostWschód (PostСхід). Ilustracja Asyi Kravchuk (Ася Кравчук), śpiew Marii Bojko (Марія Бойко).

Pierwszy element karuzeli to fragment animacji z wyraźnym dźwiękiem eksplozji, który nadaje całości intensywny, konfliktogenny charakter. Obraz ruchomy przedstawia historyczną zabudowę Bachmutu w momencie ataku, a warstwa dźwiękowa wzmacnia percepcję przemocy jako doświadczenia bezpośredniego, wprowadzanego w przestrzeń odbiorcy poprzez medium cyfrowe. Animacja ukazuje monumentalnego, groteskowego smoka – figurę zaczerpniętą z estetyki kreskówki – który symbolicznie „pożera” miasto. Ten zabieg wizualny łączy dziecięcą konwencję z przedstawieniem realnej destrukcji, co tworzy silny kontrast między formą a treścią i podkreśla absurdalność oraz brutalność wojny.

Dwa kolejne elementy karuzeli to statyczne kadry z tej samej animacji, w których smok wciąż dominuje nad przestrzenią miasta. Jego obecność, choć stylizowana i pozornie lekka, pełni funkcję metafory agresji, a jednocześnie pozwala na przedstawienie zniszczenia w sposób, który nie traci swojej powagi mimo zastosowania konwencji kreskówkowej. W tych kadrach miasto zostaje ukazane jako przestrzeń bezbronna wobec siły, która przekracza skalę ludzką, co wzmacnia konfliktogenny wymiar materiału i wpisuje go w narrację o destrukcji dziedzictwa kulturowego.

Ostatnie dwa elementy karuzeli to fotografie, które zestawiają historyczny wygląd budynku z jego stanem po zniszczeniu. Pierwsza fotografia przedstawia dawny Bachmut – budynek ziemstwa w pełnej formie architektonicznej, z wyraźnie widocznymi detalami, świadczący o bogatej historii miasta. Druga fotografia ukazuje ten sam obiekt po rosyjskim ataku: wypalone wnętrza, uszkodzoną konstrukcję, zniszczone okna i ściany, które noszą ślady intensywnego ostrzału. Zestawienie tych dwóch obrazów tworzy silny efekt temporalnego pęknięcia, w którym przeszłość i teraźniejszość zostają skonfrontowane w jednym kadrze, a różnica między nimi staje się wizualnym świadectwem wojny.

Cała karuzela funkcjonuje jako wielowarstwowy tekst kultury sieciowej, w którym animacja i fotografia wzajemnie się uzupełniają, tworząc spójną narrację o utracie, zniszczeniu i symbolicznym odrodzeniu. Materiał wpisuje się w proces katharsis sztuki ukraińskiej, w którym animacja staje się narzędziem przywracania widzialności temu, co zostało zniszczone. Twórczość Kravchuk, łącząca estetykę kreskówki z dokumentalną wrażliwością, potwierdza jej pozycję jako nowego, znaczącego nazwiska w ukraińskiej animacji i wskazuje kierunek, w jakim medium to rozwija się pod wpływem wojny i przemian kulturowych. © Yana Hladyr 2026