Asja Krawczuk: animacje: Lisiczańsk

Kolejna karuzela opublikowana przez Shtukango (Штуканго) dotycząca miasta Łysyczańsk (Лисичанськ) stanowi złożony tekst kultury sieciowej, w którym animacja Asyi Kravchuk (Ася Кравчук) zostaje zestawiona z materiałem fotograficznym, tworząc wielowarstwową narrację o zniszczeniu dziedzictwa kulturowego na Wschodzie. „W Łysyczańsku (Лисичанськ), na wzgórzu, przez sto lat stał belgijski szpital. A teraz szpitala nie ma. W tych piętnastu sekundach animacji artystki Asyi Kravchuk (Ася Кравчук) zawarte jest wszystko, co trzeba wiedzieć o niszczeniu dziedzictwa kulturowego na Wschodzie. I jest to teaser filmu dokumentalnego #PostWschód (PostСхід) przygotowywanego przez NGO „Sztuka” (ГО «Штука»)”.

Pierwszy element karuzeli to fragment animacji z wyraźnym dźwiękiem eksplozji, który natychmiast wprowadza odbiorcę w atmosferę przemocy i nagłego przerwania ciągłości miejsca. Obraz ruchomy przedstawia dawną belgijską szpitalną zabudowę stojącą na wzgórzu, ukazaną w momencie destrukcji, co nadaje animacji charakter wizualnego świadectwa utraty. Warstwa dźwiękowa wzmacnia konfliktogenny wymiar materiału, czyniąc go doświadczeniem niemal dotykalnym.

Dwa kolejne elementy karuzeli to statyczne kadry z tej samej animacji, w których pojawia się charakterystyczny motyw estetyczny twórczości Kravchuk: stylizowane, kreskówkowe postaci – latające nietoperze i smok – przedstawione w konwencji dziecięcej ilustracji. Te figury, zakorzenione w tradycyjnej ikonografii kreskówkowej, zostają wykorzystane do opowiedzenia o realnej przemocy i zniszczeniu. Kontrast między lekkością formy a ciężarem treści tworzy efekt silnego napięcia, w którym infantylna symbolika staje się narzędziem narracji o katastrofie. Smok, podobnie jak w animacji o Bachmucie, pełni funkcję metafory agresji, lecz jego kreskówkowa estetyka nie osłabia przekazu – przeciwnie, uwydatnia absurdalność i brutalność wojny, która niszczy miejsca o wielowiekowej historii.

Ostatnie dwa elementy karuzeli to fotografie zestawiające dawny wygląd szpitala z jego stanem po zniszczeniu. Pierwsza fotografia ukazuje budynek w pełnej formie architektonicznej, z charakterystyczną ceglano‑kremową fasadą, świadczącą o europejskim dziedzictwie przemysłowym regionu. Druga fotografia przedstawia ten sam obiekt po rosyjskim ataku: wypalone wnętrza, uszkodzone ściany, brak dachu, ślady intensywnego ostrzału. Zestawienie tych dwóch obrazów tworzy silny efekt temporalnego pęknięcia, w którym przeszłość i teraźniejszość zostają skonfrontowane w jednym ciągu wizualnym, a różnica między nimi staje się materialnym dowodem destrukcji.

Cała karuzela funkcjonuje jako wielowarstwowy tekst kultury sieciowej, w którym animacja i fotografia wzajemnie się dopełniają, tworząc spójną narrację o utracie, zniszczeniu i symbolicznym odrodzeniu. Nowością tego materiału jest wykorzystanie tradycyjnej, dziecięcej estetyki kreskówkowej – smoków, nietoperzy, uproszczonych figur – do opowiadania o wojnie i destrukcji dziedzictwa kulturowego. Ten zabieg, charakterystyczny dla twórczości Kravchuk, stanowi przykład pojawiania się nowych form i procesu kulturowej transformacji, w którym animacja staje się medium zdolnym do przedstawiania tematów dotąd rzadko obecnych w ukraińskiej sztuce animowanej. W ten sposób twórczość Kravchuk potwierdza jej pozycję jako nowego, znaczącego nazwiska w ukraińskiej animacji, wskazując kierunek, w jakim medium to rozwija się pod wpływem wojny i przemian kulturowych.

© Yana Hladyr 2026