Elegia czasu wojny: balet o wojnie i Ukraińcach

Ten tekst kultury sieciowej naSensormedia przedstawia wielowarstwową opowieść o powstawaniu baletu „Elegia wojennego czasu”, który Narodowa Opera Ukrainy tworzy jako artystyczną odpowiedź na doświadczenie wojny. („Przez ciemność przebija się niepokojące, zwierzęce przeczucie. Przez tło na scenie biegnie pozioma czerwona linia, nad którą, poza przestrzenią i czasem, zawieszone są fragmenty nagiej kobiecej statuy. Wszystko to dotyczy nowości sezonu teatralnego 2024 — baletu o wojnie i Ukraińcach „Elegia wojennego czasu” autorstwa choreografa Ołeksija Ratmańskiego i Narodowej Opery Ukrainy. Więcej o powstawaniu baletu można przeczytać na stronie mediów „Sensor”. Link w relacjach”).

Na pierwszym kadrze widoczna jest scena zbiorowa tancerzy uchwyconych w dynamicznym ruchu, co podkreśla fizyczność tańca jako medium. Towarzyszący opis mówi o niepokojącym, instynktownym przeczuciu przebijającym się przez ciemność oraz o pradawnej czerwonej linii i fragmentach kobiecej statuy zawieszonych nad sceną. Te elementy wskazują na symboliczne ujęcie wojny jako doświadczenia cielesnego i egzystencjalnego, w którym taniec — jeden z najstarszych rodzajów sztuki, zakorzeniony w rytuale, wspólnocie i cielesnej ekspresji — staje się fizyczną formą wyrażenia katarsis, pozwalającą przepracować napięcie, lęk i pamięć poprzez ruch.

Jeden z kadrów przedstawia graficzną kompozycję z fragmentami ludzkiego ciała połączonymi czerwoną nicią. Tekst wyjaśnia, że nić ta łączy miasta, nazwiska twórców i różne dziedziny sztuki, tworząc obraz rozbitej statuy. W tym ujęciu taniec funkcjonuje jako część większego, synkretycznego projektu kulturowego, w którym wojna staje się osią łączącą różne tradycje artystyczne. Czerwona nić symbolizuje zarówno pęknięcie, jak i ciągłość — a taniec, dzięki swojej cielesności, staje się przestrzenią, w której te napięcia mogą zostać ucieleśnione i przekształcone.

Inny kadr ukazuje orkiestrę podczas prób, co odsłania intensywność procesu twórczego. Tekst podkreśla, że pełna próba odbyła się dopiero kilka dni przed premierą, a przygotowania przebiegały wśród luster, ramp scenicznych, kamer i reflektorów. Projekt „Elegia” stopniowo nabierał kształtu, podobnie jak statua Nike Neonii, która stanowi jeden z motywów spektaklu. Ten kadr pokazuje materialny wymiar pracy nad baletem: wysiłek, koncentrację i złożoność produkcji, w której taniec, muzyka i obraz tworzą jedną narrację.

Wszystkie kadry razem ukazują balet jako formę sztuki zdolną do reagowania na współczesną wojnę. Taniec — jako jedna z najstarszych dziedzin sztuki, oparta na rytmie, ruchu i cielesnej obecności — staje się medium szczególnie predestynowanym do wyrażania doświadczeń granicznych. Jego fizyczność umożliwia katarsis: napięcie wojny zostaje przeniesione na ciało, a następnie przekształcone w ruch, który pozwala nadać sens temu, co traumatyczne.

Balet „Elegia wojennego czasu” ma kluczowe znaczenie dla rozwoju tańca jako dziedziny sztuki w Ukrainie w latach 2022–2025, ponieważ pokazuje, że taniec może stać się pełnoprawnym narzędziem opowiadania o wojnie, pamięci i tożsamości. Jego konfliktogenność wynika z tego, że wyrasta bezpośrednio z doświadczenia wojny: z napięcia między życiem a śmiercią, z poczucia zagrożenia, z rozbicia ciała i przestrzeni, z konieczności scalania fragmentów rzeczywistości w nową całość. Taniec, jako fizyczna forma katharsis, pozwala przekształcić traumę w ekspresję artystyczną, wzmacniając współczesną ukraińską kulturę i otwierając nowe możliwości dla jej rozwoju.

© Yana Hladyr 2026