Siatki maskujące w sztuce

Ten tekst kultury sieciowej przedstawia materiał opublikowany przez Sensor Media, poświęcony zjawisku masкуwalnych sieci w sztuce współczesnej. Komentarz medialny: „Maskujące siatki nie są jedynie narzędziem ukrywania, lecz również rezultatem aktów kolektywnego tworzenia. Sam proces plecenia stanowi zarazem sposób na uspokojenie oraz możliwość udzielenia pomocy. Dzieła sztuki z kolei ujawniają symboliczne znaczenia, jakie ten proces w sobie gromadzi. Przewijajcie karuzelę i czytajcie o sensach wpisywanych w obraz maskujących siatek. Pełną wersję artykułu znajdziecie na stronie mediów”.

W centrum przekazu znajduje się idea, że sieci te nie są wyłącznie narzędziem maskowania, lecz stają się rezultatem aktu kolektywnego tworzenia, który łączy doświadczenia wojenne, praktyki wspólnotowe oraz działania artystyczne. W materiale zaprezentowano konkretne prace ukraińskich artystek i artystów, którzy wykorzystują masкуwalne sieci jako medium artystyczne. Seria „Camouflage nets” (2022) autorstwa Sashy Roshen łączy proces plecenia z malarstwem olejnym, przekształcając strukturę splotu w obraz o charakterze tekstylnym i malarskim jednocześnie. Seria „ElimiNation” (2023) Olgi Tkaczenko powstała na podstawie doświadczeń wspólnotowego plecenia sieci we Lwowie podczas ewakuacji i ukazuje, jak praktyka ta staje się formą solidarności i współdziałania. Projekt „Ukraińskie kobiety i mężczyźni plotą masкуwalne sieci” (2022) Lusi Ivanovej dokumentuje proces plecenia jako działanie terapeutyczne i wspólnotowe, w którym uczestnicy odnajdują spokój, sens i możliwość pomocy. W materiale pojawiają się również instalacje z masкуwalnych sieci prezentowane w przestrzeniach galeryjnych, tworzone przez anonimowe lub kolektywne grupy twórców, które przenoszą sieć z obszaru funkcji użytkowej do przestrzeni sztuki.

Konfliktogenność tego materiału wynika z jego bezpośredniego zakorzenienia w doświadczeniu wojny rosyjsko‑ukraińskiej. Masкуwalne sieci, choć w swojej pierwotnej funkcji służą ukrywaniu pozycji wojskowych i sprzętu, w kontekście wojny stają się także symbolem wspólnotowego oporu. Sam proces ich tworzenia — powtarzalny, wymagający czasu, cierpliwości i współpracy — zostaje przedstawiony jako forma zaangażowania obywatelskiego, w której uczestniczą osoby o różnym doświadczeniu i w różnym wieku. Prace Roshen, Tkaczenko i Ivanovej dokumentują ten proces w sposób artystyczny, ukazując, że sieci niosą w sobie ślady pracy wielu rąk i stają się wizualnym świadectwem solidarności, odporności i zbiorowej odpowiedzialności. W kulturze sieciowej takie przedstawienia natychmiast generują emocje, ponieważ łączą codzienność wojny z praktykami, które jednocześnie chronią, jednoczą i dokumentują doświadczenie wspólnoty.

Z perspektywy procesu katharsis ukraińskiej sztuki 2022–2025 materiał Sensor Media ukazuje masкуwalne sieci jako medium, które pozwala przepracować doświadczenie wojny poprzez przekształcenie czynności praktycznej w czynność symboliczną i artystyczną. Plecenie sieci staje się formą uspokojenia, rytuałem, który porządkuje chaos wojennej rzeczywistości i nadaje jej sens poprzez działanie. W pracach Roshen splot staje się strukturą malarską, w pracach Tkaczenko — świadectwem wspólnotowego doświadczenia ewakuacji, a w projekcie Ivanovej — dokumentem terapeutycznego wymiaru wspólnego działania. Instalacje galeryjne z masкуwalnych sieci nadają temu procesowi wymiar publiczny i artystyczny, przenosząc doświadczenie wojny do przestrzeni kultury. W latach 2022–2025 takie realizacje stają się jednym z kluczowych narzędzi wizualnego katharsis, ponieważ łączą dokumentację, symbolikę i wspólnotowe działanie, tworząc obrazy, które pomagają nadać sens traumatycznym wydarzeniom i przekształcić je w doświadczenie kulturowe.

© Yana Hladyr 2026