Twarz Putina wykonana z łusek

Tekst kultury sieciowej opublikowany przez Yabl.ua, tworzy wielowarstwową narrację o sztuce, która wykorzystuje materię konfliktu jako tworzywo i jednocześnie jako świadectwo. Trzy kadry przedstawione w publikacji ukazują różne oblicza tej samej strategii artystycznej: przekształcania realnych śladów przemocy, polityki i ekonomii w obrazy, które diagnozują współczesność. („Oblicze Putina, wykonane z łusek przywiezionych ze strefy działań bojowych na Donbasie, uczyniło ją jedną z najbardziej rozpoznawalnych artystek‑konceptualistek na świecie. Daria Marczenko – wraz ze swoim art‑partnerem Danielem Greenem – stworzyli w ostatnich latach całą serię instalacji i obiektów artystycznych, które połączyli pod nazwą «Pięć elementów wojny», gdzie portret Putina otrzymał nazwę «Oblicze wojny». Prace przyciągnęły tak wiele uwagi, że pisało o nich niemal każde światowe medium, a nagrania z wystaw pojawiały się w serwisach informacyjnych. Potem stworzyli portret Donalda Trumpa. Jak wyjaśnia Daria, Trump jest figurą pieniędzy, ale składa się z drobnych elementów. Slogan: można być bogatym, ale jednocześnie tanim w swoich politycznych działaniach. O portrecie Petra Poroszenki z papierków po cukierkach Roshen: «Łuskami ułożono tło w formie ogromnej tabliczki czekolady. Bloki z łusek przypominają kształtem trumny. A papierki symbolizują pierwszeństwo biznesu u prezydenta przed interesami narodu. Kraj w trumnach, a prezydent w czekoladzie — to główne przesłanie obrazu»).

Pierwszy kadr prezentuje monumentalny portret Władimira Putina wykonany z łusek przywiezionych z Donbasu. W połączeniu z cytatą staje się jasne, że nie jest to jedynie portret polityczny, lecz materialny zapis wojny. Łuski — przedmioty, które pierwotnie służyły do zadawania śmierci — zostają przetworzone w obraz, który odsłania mechanizmy przemocy i jej sprawców. Ten kadr stanowi fundament całej serii „Pięć elementów wojny”, ponieważ pokazuje, że Marczenko i Green nie operują metaforą, lecz realnym śladem konfliktu.

Drugi kadr przedstawia portret Donalda Trumpa, zbudowany z drobnych metalowych elementów i monet. Cytata wyjaśnia, że artystka widzi w nim figurę pieniędzy, ale jednocześnie osobę „składającą się z drobnic”. Ten portret rozszerza pole interpretacji: wojna i władza nie są tu wyłącznie militarne, lecz także ekonomiczne. Materiał staje się komentarzem do natury polityki opartej na kapitale — błyszczącej, ale kruchej, bogatej, ale moralnie taniej.

Trzeci kadr ukazuje portret Petra Poroszenki wykonany z papierków po cukierkach Roshen i łusek ułożonych w formę tabliczki czekolady. Cytata — „Kraj w trumnach, a prezydent w czekoladzie” — nadaje temu obrazowi wymiar ostrej krytyki wewnętrznej. W przeciwieństwie do dwóch poprzednich portretów, które analizują globalne figury polityczne, ten kadr dotyczy ukraińskiej sceny politycznej i pokazuje, że sztuka Marczenko i Greena nie unika trudnych tematów dotyczących własnego państwa. Kontrast między słodyczą i śmiercią, między biznesem i wojną, tworzy jedną z najbardziej sugestywnych metafor współczesnej ukraińskiej kultury wizualnej.

Twórczość Marczenko i Greena stanowi jeden z najważniejszych przykładów sztuki świadectwa w ukraińskiej kulturze lat 2022–2025. Ich prace nie tylko dokumentują doświadczenie wojny, lecz także przekształcają je w język wizualny, który jest jednocześnie krytyczny, materialny i symboliczny. Każdy portret analizuje inny aspekt współczesnej władzy — militarnej, ekonomicznej, politycznej — a materia, z której powstają, staje się nośnikiem pamięci, oskarżenia i diagnozy. W ten sposób seria „Pięć elementów wojny” wnosi do ukraińskiej sztuki nowy typ ekspresji: sztukę, która nie tylko komentuje rzeczywistość, lecz także ją materializuje, czyniąc z wojny nie temat, lecz tworzywo. © Yana Hladyr 2026