Resztki pokojowych pejzaży: wystawa „Resztki” Bohdana Lokatyra i Margarity Żurunowej

Ten tekst kultury sieciowej z PostImpeza przedstawia zapowiedź wystawy «Resztki» w Asortymentnej Kimnacie, poświęconej pracom Bogdana Lokatyra i Margarity Żurunowej. Towarzyszący komentarz medialny brzmi: „Temat pejzażu od kilku lat jest obecny w sztuce współczesnej Ukrainy, jednak wpływ wielkiej wojny zmienia również jego optykę. Perspektywy tematów, z którymi ukraińskie społeczeństwo pracowało jeszcze przed 24 lutego 2022 roku, ulegają deformacji i nabierają nowych ognisk. «Niektóre obrazy wojny wżarły się tak głęboko, że nie da się ich już wymazać. Zostaliśmy nimi uderzeni, tak jak wojną, niespodziewanie. Przerażenie — widzieć rozczłonkowane ciało, nie rozpoznawać go, nie odróżniać od obiektu pejzażu», mówią artyści Bogdan Lokatyr i Margarita Żurunowa, których wystawa «Resztki» otworzyła się w miniony piątek w Asortymentnej Kimnacie. Poprosiliśmy kuratora Antona Usanowa o opowieść o tej wystawie. Zapraszamy do lektury materiału i odwiedzenia ekspozycji. Można to zrobić do 20 maja przy ulicy Siczowych Strilciw 15.”

Kadr przedstawia dwa obiekty zawieszone w przestrzeni: fragment kamienia oraz pionową strukturę przypominającą zdeformowany artefakt, jakby pozostałość po czymś, co kiedyś było częścią większej całości. Oba elementy funkcjonują jako materialne ślady, które nie rekonstruują pejzażu, lecz wskazują na jego rozpad. Wystawa nie przedstawia krajobrazu, lecz jego resztki — fragmenty, które przetrwały uderzenie wojny i stały się świadectwem przemocy wpisanej w przestrzeń. Obiekty nie są metaforą, lecz materialnym dowodem na to, że pejzaż w warunkach wojny traci swoją neutralność i staje się miejscem, w którym ciało i ziemia przestają być od siebie odróżnialne.

Wystawa «Resztki» jest instalacją obiektową, w której fragmenty materii funkcjonują jako ślady zdeformowanego pejzażu wojennego. W pracach Lokatyra i Żurunowej pejzaż zostaje zdekonstruowany do poziomu szczątków. To nie jest pejzaż jako widok, lecz pejzaż jako trauma. Artyści mówią o niemożności odróżnienia ciała od fragmentu terenu, co wskazuje na głęboką zmianę percepcji: wojna wprowadza do pejzażu element przemocy, który nie może zostać usunięty. Krajobraz staje się archiwum śmierci, a jego elementy — resztkami, które nie pozwalają zapomnieć. Konfliktogenność wystawy wynika z tego, że obiekty nie są neutralne; są świadectwem zniszczenia, które wchodzi w relację z widzem i wymusza konfrontację z doświadczeniem wojny.

W kontekście współczesnej sztuki ukraińskiej lat 2022–2025 wystawa «Resztki» stanowi jeden z wyrazistych przykładów tego, jak wojna przekształca język artystyczny i zmienia sposób pracy z materią. Praktyki związane z pejzażem ulegają przesunięciu: zamiast przedstawienia całości pojawia się praca z fragmentem, szczątkiem, pozostałością. Artyści rekonstruują utracone poprzez analizę materii, która przetrwała przemoc, a jej obecność w przestrzeni galerii staje się formą oporu wobec zapomnienia. Wystawa wpisuje się w szerszy proces katharsis sztuki czasu wojny, w którym fragment staje się pełnoprawnym nośnikiem pamięci, a resztka — narzędziem refleksji nad tym, jak wojna deformuje relację człowieka z przestrzenią.

© Yana Hladyr 2026