Olga Sztejn: nowa erotyka sztuki ukraińskiej 2022–2025

Ten tekst kultury sieciowej na Kultprostir przedstawia pracę Olgi Sztejn, która stanowi jeden z najbardziej wyrazistych przykładów nowej erotyki sztuki ukraińskiej lat 2022–2025. Twórczość Sztejn opiera się na intensywnej cielesności, ekspresyjnej materii malarskiej oraz afektywnej symbolice, w której ciało zostaje przekształcone w medium oporu, pamięci i duchowej koncentracji. Jej obrazy nie operują erotyką w tradycyjnym sensie; zamiast tego ukazują ciało jako przestrzeń napięcia, podatności na zranienie i jednocześnie wewnętrznej siły, co wpisuje się w szerszy nurt sztuki wojennej, w której cielesność staje się centralnym nośnikiem afektu.

Przedstawiona praca ukazuje półnagą postać klęczącą, ujętą w dynamicznych, ekspresyjnych pociągnięciach pędzla. Ciało zostało zbudowane z pulsujących tonów czerwieni, różu i pomarańczu, które nadają mu intensywność i afektywną obecność. Gest rąk zbliżonych do klatki piersiowej tworzy napięcie interpretacyjne: może oznaczać ochronę, skupienie, modlitewną koncentrację lub moment wewnętrznej mobilizacji. Głowę otacza świetlisty, żółty krąg przypominający aureolę, który wprowadza do kompozycji wymiar sakralny i podkreśla symboliczne znaczenie cielesności. Tło składa się z rozmytych form, plam i fragmentów tekstu, które tworzą atmosferę niepokoju, jakby ciało znajdowało się w przestrzeni naznaczonej konfliktem, w której każdy gest staje się świadectwem afektu.

Nowa erotyka w sztuce ukraińskiej po 2022 roku polega na przekształceniu cielesności w język oporu wobec wojny. W pracach Sztejn erotyczność nie jest związana z pożądaniem, lecz z intensywnością życia w warunkach konfliktu. Odsłonięte ciało staje się formą symbolicznej samoafirmacji, gestem odzyskiwania podmiotowości w sytuacji zagrożenia, a także przestrzenią, w której zapisuje się zarówno trauma, jak i siła. W tym sensie erotyka Sztejn jest afektywna, a nie sensualna; jest sposobem wyrażenia napięcia, które przenika codzienność wojenną, oraz próbą odnalezienia duchowej energii w doświadczeniu przemocy.

Konfliktogenna podstawa dzieła stanowi kluczowy wymiar tej pracy. Struktura obrazu, jego kolorystyka, gesty i symbolika wynikają bezpośrednio z doświadczenia wojny, które kształtuje percepcję i wyobraźnię twórczyni. Konfliktogenność przejawia się w napięciu między odsłoniętym ciałem a aureolą, między intymnością a sakralnością, między ekspresyjną materią farby a fragmentarycznym, niepokojącym tłem. Ciało staje się miejscem, w którym zapisuje się konflikt: jest jednocześnie narażone na zranienie i zdolne do duchowej mobilizacji. W tej pracy erotyczność jest formą afektywnego świadectwa wojny, a konfliktogenna podstawa dzieła nadaje jej intensywność i znaczenie.

Miejsce twórczości Olgi Sztejn w ukraińskiej sztuce wojennej 2022–2025 wynika z jej zdolności do przekształcenia cielesności w język oporu. Jej obrazy funkcjonują jako wizualne archiwa afektów, w których wojna zostaje przedstawiona poprzez gesty, kolory i napięcia, a nie poprzez realistyczne sceny. Nowa erotyka, którą tworzy, jest formą odzyskiwania podmiotowości w sytuacji zagrożenia, a ciało staje się przestrzenią, w której zapisuje się zarówno trauma, jak i siła. Praca Sztejn wpisuje się w nurt sztuki, która przekształca doświadczenie wojny w intensywne struktury wizualne, pozwalając na uchwycenie emocjonalnej prawdy konfliktu poprzez symbol, ciało i afektywną ekspresję. Dzięki temu jej twórczość stanowi jeden z najbardziej wyrazistych przykładów nowej erotyki sztuki ukraińskiej, w której konfliktogenna podstawa dzieła jest fundamentem kompozycji, a ciało staje się nośnikiem oporu, pamięci i transformacji.

© Yana Hladyr 2026