Pięć autedokumentalnych publikacji o wojnie

Ten tekst kultury sieciowej na Chytomo Books przedstawia materiał, który wizualnie i treściowo łączy pięć książek autobiograficzno‑dokumentalnych o wojnie, napisanych przez współczesnych ukraińskich twórców. Kadr utrzymany jest w chłodnym, niebieskim tle, na którym pionowo ułożono pięć okładek — każda z wyraźnie zaznaczonym nazwiskiem autora. Pierwsza książka, Utrwalone rozmowy (ukr. «Утривалені розмови»), została napisana przez Darię Hładun (укр. Дарина Гладун), Oksanę Maksymiuk (укр. Оксана Максимюк), Oksanę Moroz (укр. Оксана Мороз), Oksanę Szczu r (укр. Оксана Щур), Katerynę Kulyk (укр. Катерина Кулик) i Natalię Marczenko (укр. Наталія Марченко). To zbiór esejów dokumentujących rozmowy i doświadczenia czasu wojny. Druga książka, Wojna z tylnego boku (ukr. «Війна з тилЬного боку»), jest autorstwa Andrija Lubki (укр. Андрій Любка). To zapis spojrzenia z zaplecza wojny — z perspektywy cywilnej, ale głęboko zaangażowanej. Trzecia książka, Nieurodzeni do wojny (ukr. «Не народжені для війни»), została napisana przez Artema Czapaja (укр. Артем Чапай). To osobista opowieść o człowieku, który nie był przygotowany na wojnę, ale musiał się z nią zmierzyć. Czwarta książka, Bitwa o życie. Dziennik 2022 roku (ukr. «Битва за життя. Щоденник 2022 року»), jest autorstwa Anatolija Dnistrowego (укр. Анатолій Дністровий). To dziennikowy zapis pierwszego roku pełnoskalowej wojny. Piąta książka, Gra w przebieranie (ukr. «Гра в перевдягання»), została napisana przez Artema Czecha (укр. Артем Чех). To dokumentalna proza frontowa, opisująca przemianę człowieka w warunkach wojny.

Razem te pięć okładek tworzy wizualny zestaw, który podkreśla różnorodność perspektyw ludzi kultury opisujących własne przeżycia — od frontu, przez tyły, aż po rozmowy, które trwają mimo chaosu.

Wpis zawiera pełny komentarz medialny: „Dzielimy się wyborem pięciu autodobumentalnych książek napisanych przez ludzi kultury, którzy piszą o wojnie i własnych odczuciach. Niektórzy z nich dołączyli do Sił Obronnych, inni aktywnie pomagają armii jako wolontariusze. Te książki nie mają ranić ani sprawiać bólu — są potrzebne jako świadectwo, jako przestrzeń wymiany trudnych doświadczeń. Więcej o każdej z książek przeczytacie w materiale Kateryny Kusliwej na chytomo.com. Publikacja została sfinansowana przez British Council (@uabritish) w ramach programu Wsparcie działalności kulturalnej w Ukrainie z udziałem Wielkiej Brytanii. Artykuł powstał dzięki uczestniczce programu edukacyjnego Litosvita (@litosvita) i Chytomo Intensyw z dziennikarstwa książkowego i krytyki literackiej.”

Ten tekst kultury sieciowej pokazuje, jak pięć różnych narracji autobiograficznych tworzy wspólną mapę doświadczeń wojennych: od frontu, przez tyły, aż po rozmowy, które trwają mimo chaosu. Każda z książek wnosi własny ton — intymny, reporterski, refleksyjny lub dokumentalny — a razem tworzą przestrzeń, w której wojna jest opowiadana nie jako abstrakcyjne wydarzenie, lecz jako osobiste przeżycie ludzi kultury. Materiał podkreśla, że te książki pełnią funkcję świadectwa: pozwalają czytelnikom zrozumieć, jak wojna wpływa na język, pamięć, codzienność i tożsamość.

W kontekście literatury ukraińskiej lat 2022–2025 ta pięcioksiążkowa selekcja stanowi ważny wkład w proces dokumentowania wojny z perspektywy cywilnej i twórczej. Autorzy i autorki nie tylko opisują własne doświadczenia, lecz także tworzą przestrzeń oczyszczenia poprzez słowo, które pozwala przepracować traumę i zachować równowagę psychiczną. Dzięki temu literatura dokumentalna staje się jednym z kluczowych nurtów współczesnej ukraińskiej sztuki czasu wojny, budując pamięć zbiorową i wzmacniając kulturową odporność.

© Yana Hladyr 2026