Projekt „Niedopisane”

Ten tekst kultury przedstawia syntetyczny opis projektu „Niedopisane” (Недописані), ukazanego w serii kadrów, które wspólnie tworzą spójną narrację o jego założeniach, celach i znaczeniu.

Projekt „Niedopisane” (Недописані) ukazany w zestawie kadrów stanowi inicjatywę pamięci kulturowej, której celem jest dokumentowanie i upamiętnianie twórców ukraińskiej literatury – pisarzy, poetów, tłumaczy, redaktorów, wydawców, badaczy literatury oraz osób związanych z kulturą – którzy zginęli w wyniku rosyjskiej agresji. Kadry prezentują spójną narrację wizualną, opartą na ciemnych, nasyconych barwach, kontrastach pomiędzy czernią, pomarańczem i żółcią oraz symbolicznych motywach, takich jak słonecznik, otwarta książka, portrety twórców czy fragmenty tekstów. Taka estetyka podkreśla żałobny, refleksyjny i dokumentacyjny charakter projektu, a jednocześnie nadaje mu formę nowoczesnego archiwum pamięci.

W materiałach pojawiają się wypowiedzi inicjatorów projektu, którymi są Jewhen Lir (Євген Лір) i Olena Herasymjuk / Herasymenko / Martyniuk (Олена Герасим’юк / Герасименко / Мартинюк) – w zależności od wariantu przedstawionego w poszczególnych kadrach. Autorzy podkreślają, że projekt wyrósł z potrzeby ocalenia głosów tych, którzy nie mogą już mówić sami, oraz z poczucia odpowiedzialności za kontynuowanie ich historii.

Wskazują również na inspiracje wcześniejszymi inicjatywami pamięci, takimi jak „Rozstrzelany kalendarz” (Розстріляний календар), oraz na osobisty wymiar straty, wynikający z utraty znajomych i współpracowników. Kadry informują, że projekt rozpoczął działalność 29 sierpnia 2024 roku, w Dniu Pamięci Obrońców Ukrainy, co nadaje mu dodatkowy wymiar symboliczny. W warstwie treściowej projekt obejmuje publikowanie biogramów, fotografii, wspomnień rodzin i przyjaciół, a także fragmentów niedokończonych tekstów, tworząc wielogłosową narrację o przerwanym życiu i twórczości (konfliktogenność). Wizualna strona materiałów – portrety na ciemnym tle, motywy roślinne, elementy książki, wyciszona kolorystyka – wzmacnia przekaz o nieodwracalności straty, ale także o potrzebie zachowania pamięci i przywracania głosów, które zostały brutalnie przerwane. Całość przedstawia projekt „Niedopisane” (Недописані) jako ważną inicjatywę kulturową, łączącą funkcję archiwum, formę hołdu oraz narzędzie budowania zbiorowej pamięci w czasie trwającej wojny.

© Yana Hladyr 2026