Iryna Maksymowa: o wojnie językiem mitologicznym

Post Kultprostir prezentuje obraz Iryny Maksymowej, współczesnej ukraińskiej malarki, której twórczość charakteryzuje się intensywną kolorystyką, ekspresyjną figuracją oraz świadomym wykorzystaniem motywów zaczerpniętych z tradycji ludowej i ikonografii mitologicznej. Maksymowa buduje własny język malarski poprzez połączenie dekoracyjności z afektywną dynamiką, tworząc obrazy funkcjonujące jako emocjonalne kody współczesnego doświadczenia wojny. Jej prace często przedstawiają kobiece postaci w stanach napięcia, działania lub symbolicznej transformacji, co wpisuje się w szerszy nurt ukraińskiej sztuki wojennej po 2022 roku, w której ciało staje się miejscem zapisu konfliktu, a symbolika ludowa zostaje przekształcona w narzędzie oporu.

Przedstawiona praca ukazuje nagą kobietę siedzącą na niebieskim koniu, z uniesionym ramieniem trzymającym miecz lub berło. Jej ciało jest uproszczone, pozbawione realistycznych detali, lecz pełne ekspresji, a gest podniesionej ręki wprowadza napięcie nadające kompozycji charakter działania. Koń, przedstawiony w intensywnym odcieniu niebieskiego, kontrastuje z tłem zbudowanym z pomarańczowych, czerwonych i żółtych pól ozdobionych roślinnymi ornamentami. Tło przypomina płonącą przestrzeń, w której dekoracyjność zostaje naznaczona afektywną intensywnością. Napis „DIVA” wprowadza dodatkowy poziom znaczeń: kobieta staje się figurą archetypiczną, bohaterką łączącą cielesność z symboliczną funkcją strażniczki lub wojowniczki. Kompozycja opiera się na napięciu między dekoracyjną płaszczyzną a dynamiczną figurą, między mitologicznym kodem a współczesnym doświadczeniem.

Związek tej pracy z wojną w Ukrainie ujawnia się poprzez konfliktogenną podstawę kompozycji, która organizuje jej strukturę i nadaje jej afektywną intensywność. Konfliktogenność wyraża się w zestawieniu nagiego kobiecego ciała z gestem władzy i obrony, w obecności konia jako symbolu ruchu, przejścia lub ataku, a także w intensywnej kolorystyce przywołującej stan emocjonalnego napięcia. Kobieta z mieczem staje się wizualną metaforą wewnętrznej mobilizacji, przemiany wrażliwości w siłę oraz roli kobiet w społeczeństwie dotkniętym wojną, gdzie doświadczenie zagrożenia prowadzi do powstania nowych form działania i symbolicznej obecności. Obraz przekształca doświadczenie wojny w strukturę mitologiczną, w której jednostkowe ciało staje się nośnikiem zbiorowego afektu.

Miejsce tej pracy w ukraińskiej sztuce wojennej 2022–2025 wynika z jej zdolności do łączenia tradycyjnych motywów z aktualnym doświadczeniem konfliktu. Maksymowa tworzy formę, która stanowi emocjonalny zapis stanu społeczeństwa żyjącego w warunkach wojny. Jej obrazy funkcjonują jako wizualne archiwa afektów, w których konflikt zostaje przedstawiony poprzez symboliczne figury, intensywne kolory i dynamiczne gesty. Praca „Diva” wpisuje się w nurt sztuki przekształcającej doświadczenie wojny w mitologiczne narracje, pozwalając na uchwycenie emocjonalnej prawdy konfliktu poprzez symbol, ciało i dekoracyjną ekspresję. Dzięki temu dzieło staje się jednym z przykładów współczesnej ukraińskiej ikonografii wojennej, w której konfliktogenność stanowi podstawę kompozycji, a kobieca figura staje się nośnikiem siły, oporu i transformacji.

© Yana Hladyr 2026