„Gra w przebieranie”: zbiór krótkiej frontowej prozy dokumentalnej Artema Czecha

Ten tekst kultury sieciowej na Chytomo Books przedstawia rozbudowany materiał poświęcony nowej książce Artema Czecha (укр. Артем Чех) Gra w przebieranie (ukr. «Гра в перевдягання»). Całość składa się z kilku powiązanych wizualnie i treściowo kadrów: minimalistycznych grafik w czerwieni i zieleni, fragmentów recenzji, cytatów oraz krótkich komentarzy redakcyjnych. Te elementy tworzą jednolitą narrację o książce, która dokumentuje doświadczenie wojny z perspektywy osoby, dla której służba jest zarówno przymusem, jak i źródłem głębokiej przemiany.

W pierwszych kadrach pojawia się pytanie o rolę muzyki w życiu żołnierza — motyw przewijający się przez całą książkę. Kolejne fragmenty podkreślają, że Gra w przebieranie nie opisuje wojny jako zestawu wydarzeń, lecz jako doświadczenie, które przenika człowieka od środka, zmienia jego język, sposób myślenia i relację z własną tożsamością. W materiałach wizualnych powtarza się motyw punktowanej linii — symbolu wojny, która trwa i nie ma wyraźnego końca. W innych kadrach pojawiają się refleksje o tym, jak autor wraca do wspomnień z ATO, jak opisuje pierwsze dni przed pełnoskalowym atakiem i kolejne lata, które spędził na froncie. Każdy z tych fragmentów pokazuje innego Czecha — zmieniającego się pod wpływem wojny, zdobywającego nowe warstwy tożsamości, które później analizuje w swoich tekstach.

Wpis zawiera pełny komentarz medialny: „W recenzji nowej zbiórki krótkiej frontowej prozy dokumentalnej Artema Czecha Gra w przebieranie (ukr. «Гра в перевдягання») Ołeksandra Meleżyk (укр. Олександра Мележик) zastanawia się nad tym, co dzieje się z człowiekiem, który nienawidzi wojny, ale zakłada wojskowy mundur, oraz po co żołnierzowi muzyka. W Grze w przebieranie Artem Czech mówi o wojnie nie jako o wydarzeniach z wiadomości, lecz jako o doświadczeniu, które przenika człowieka od środka. Autor zachowuje formę dziennikową, notując przemianę, poszukiwanie języka do opisu przeżytego oraz to, co pozwala utrzymać równowagę psychiczną. Wybraliśmy główne tezy z recenzji, którą można przeczytać w całości na naszej stronie i w linku w relacji. A czy wy już czytaliście nową książkę Artema Czecha? Publikację sfinansowano przez British Council (@uabritish) w ramach programu Wsparcie działalności kulturalnej w Ukrainie z udziałem Wielkiej Brytanii. Artykuł został stworzony przez uczestniczkę programu edukacyjnego Litosvita i Chytomo Intensyw z dziennikarstwa książkowego i krytyki literackiej.”

Ten tekst kultury sieciowej pokazuje, jak współczesne ukraińskie media literackie tworzą wielowarstwowe narracje o książkach czasu wojny. Materiał o Czechu łączy fragmenty recenzji, cytaty, graficzne skróty i pytania do czytelników, tworząc przestrzeń rozmowy o tym, jak wojna zmienia człowieka, jego język i sposób opowiadania o świecie. Gra w przebieranie wnosi do literatury ukraińskiej lat 2022–2025 ważny nurt dokumentalny: zapis przemiany, która nie jest jednorazowa, lecz trwa przez lata, a jej ślady widoczne są w języku, w pamięci i w sposobie budowania narracji. Czech pokazuje, że literatura czasu wojny może być jednocześnie świadectwem, formą terapii i próbą odnalezienia nowego języka, który pozwala mówić o doświadczeniach granicznych.

© Yana Hladyr 2026