Yaryna Czornohuz: „Obrona obecności”

Ten tekst kultury sieciowej opowiada o Yarynie Czornohuz (ukr. Ярина Чорногуз) i jej książce, a na kadrze widoczny jest post promocyjny z profilu chytomo_books, poświęcony poetce oraz jej tomowi poetyckiemu „Obrona obecności” (ukr. Оборона присутності), wydanemu przez Wicholę (ukr. Віхола). Po lewej stronie znajduje się portret autorki oraz okładka książki utrzymana w ciemnej, abstrakcyjnej stylistyce, natomiast po prawej stronie umieszczono opis inicjatywy „Miesiąc pisarzy wojskowych” (ukr. Місяць військових письменників), w ramach której odbiorców zachęca się do lektury poezji Czornohuz. W podpisie podkreślono, że autorka jest poetką, ratowniczką medyczną batalionu piechoty morskiej oraz laureatką Nagrody im. Tarasa Szewczenki, a jej tom stanowi zapis doświadczenia wojennego, próbę zachowania wrażliwości i obecności w sytuacji skrajnej oraz refleksję nad ludzką podmiotowością w warunkach destrukcji. Post jest częścią projektu „Witryna nowości”, realizowanego przez Fundację ZMIN i festiwal Książkowy Arsenał.

Książka „Obrona obecności” wnosi do sztuki ukraińskiej lat 2022–2025 autentyczne świadectwo uczestniczki wojny, które nie jest literacką stylizacją, lecz zapisem doświadczenia paramedyczki działającej na froncie. W ten sposób tom staje się jednym z kluczowych przykładów literatury wojennej tworzonej przez osoby bezpośrednio zaangażowane w działania zbrojne, a więc poszerza ukraiński kanon o głos, który dotąd pozostawał marginalizowany. Jednocześnie rozwija on poetykę obecności, skoncentrowaną na trwaniu, cielesności, uważności i próbie zachowania integralności moralnej w sytuacji nieustannego zagrożenia, co stanowi jeden z najważniejszych nurtów sztuki ukraińskiej po 2022 roku. Tom pełni również funkcję dokumentu kulturowego, który nie tylko rejestruje traumę, lecz ją przetwarza, tworząc przestrzeń refleksji, sensu i odporności, a więc uczestniczy w procesie przekształcania doświadczenia wojny w formę artystyczną.

W tym sensie „Obrona obecności” jest częścią katharsis sztuki ukraińskiej lat 2022–2025, rozumianego jako proces oczyszczenia, odnowy i odzyskiwania podmiotowości. Poezja Czornohuz nazywa doświadczenia, które często pozostają nienazwane, i dzięki temu umożliwia ich przepracowanie, a jednocześnie wzmacnia autonomiczną ukraińską narrację wojenną. Tom staje się więc nie tylko świadectwem epoki, lecz także jednym z tekstów konstytuujących nową, powojenną wrażliwość, w której sztuka pełni funkcję zarówno dokumentacyjną, jak i regeneracyjną, przyczyniając się do odrodzenia kultury ukraińskiej w czasie wojny.

© Yana Hladyr 2026