„Kawiarnia w Charkowie: wiersz na ścianie”

Ten tekst kultury sieciowej przedstawia fotografię fragmentu kawiarni w Charkowie. Na pierwszym planie widoczne są metalowe krzesła i stoliki ustawione przy dużym oknie, a cała scena utrzymana jest w chłodnej, neutralnej tonacji. Najważniejszym elementem kadru jest wiersz zapisany czarnymi literami bezpośrednio na ścianie budynku. Tekst brzmi: „Одягай найтепліші штани, бо в підвалі померзнуть ноги. Я любив тебе ще до війни і скажу про це в день перемоги.” W polskim przekładzie: „Załóż najcieplejsze spodnie, bo w piwnicy zmarzną ci nogi. Kochałem cię jeszcze przed wojną i powiem ci o tym w dniu zwycięstwa.” W bocznym komentarzu podano autora — Witalija Liisowickiego — oraz informację, że te słowa znajdują się na ścianie jednej z charkowskich kawiarni. Wspomniano również, że fotografia została wykonana przez Olenę Malenkową. Całość przedstawia zwyczajną przestrzeń miejską, w której wojna staje się tłem dla intymnych zapisów emocji.

Wiersz ma formę prostego, czterowersowego komunikatu, który nie wykazuje cech tradycyjnej wartości literackiej. Jest to raczej spontaniczny zapis emocji, bliski notatce lub wypowiedzi mówionej, niż klasycznej poezji. Jednak jego znaczenie powstaje dzięki kontekstowi: piwnica jako miejsce schronienia, zimno towarzyszące mieszkańcom Charkowa, troska o ukochaną osobę oraz miłość trwająca mimo wojny tworzą obraz codzienności, która jest jednocześnie krucha i naznaczona zagrożeniem. Właśnie dlatego tekst ten funkcjonuje jako przykład „sieciowej artystyczności”: jego siła wynika z obiegu w mediach społecznościowych, z fotografii, z reakcji odbiorców, a nie z formalnych środków poetyckich. Jest to forma „sztuki świadectwa”, w której zapisane zostaje doświadczenie wojny w najprostszej, najbardziej bezpośredniej postaci.

Katharsis ujawnia się tu w akcie publicznego nazwania emocji i utrwalenia ich w przestrzeni miasta. Wiersz zapisany na ścianie kawiarni staje się śladem ludzkiej obecności w warunkach destrukcji, a jego obieg sieciowy zamienia go w element wspólnej pamięci. Miłość, troska, strach i nadzieja zostają wpisane w materialną tkankę Charkowa, tworząc przestrzeń, w której słowo staje się sposobem odzyskiwania sensu i podmiotowości. Dzięki temu tekst ten wpisuje się w proces katarsis jako przywracania głosu i obecności poprzez proste, bezpośrednie świadectwo wojennej codzienności.

© Yana Hladyr 2026