Projekt «Niedopisane»

Ten tekst kultury sieciowej jest materiałem wideo w formie reels, poświęconym pamięci trzech ukraińskich twórców: Maksyma Krywcowa, Wołodymyra Wakulenkа i Wiktorii Ameliny, którzy zginęli, broniąc ukraińskiej tożsamości i uczestnicząc w życiu literackim w warunkach wojny. Reels tworzy narrację o przerwanym pisaniu, o twórczości, która nie mogła zostać dokończona, oraz o odpowiedzialności wspólnoty za zachowanie ich głosów. „Maksym Krywcow, Wołodymyr Wakulenko, Wiktoria Amelina. Wspominamy poetów i pisarzy, którzy zginęli, broniąc ukraińskiej tożsamości. Projekt «Niedopisani» rozpoczęli pisarka i sanitariuszka ochotniczego batalionu medycznego «Hospitallers» Olena Herasymjuk oraz pisarz i żołnierz Jewhen Lir. Pracę nad listą zaczęli jeszcze wiosną 2023 roku — wówczas obejmowała ona 48 nazwisk.” (komentarz medialny)

Jednym z kadrów tego reelsu jest ujęcie przedstawiające Wiktorię Amelinę, pisarkę, reporterkę i dokumentalistkę zbrodni wojennych, która zginęła w wyniku rosyjskiego ataku rakietowego w 2023 roku. Amelina była autorką prozy, badaczką i członkinią organizacji „Truth Hounds”, dokumentującą naruszenia praw człowieka na okupowanych terytoriach. Jej obecność w kadrze ma charakter symboliczny: reprezentuje twórczynię, której głos został przerwany, lecz której działalność literacka i obywatelska pozostaje świadectwem wojny i etycznego obowiązku pamięci.

W latach 2022–2025 projekt „Niedopisani” wnosi do kultury ukraińskiej wyjątkowy i niepodważalny wkład, ponieważ tworzy przestrzeń pamięci o twórcach, których życie i dzieło zostały przerwane przez wojnę. Upamiętniając Maksyma Krywcowa, Wołodymyra Wakulenkę i Wiktorię Amelinę, projekt nie tylko dokumentuje indywidualne biografie, lecz także ukazuje literaturę jako formę oporu, świadectwa i obrony tożsamości. „Niedopisani” przywracają głos tym, którzy nie mogli dokończyć swoich tekstów, a jednocześnie uświadamiają, że współczesna kultura ukraińska powstaje w warunkach nieustannego zagrożenia, w których słowo staje się narzędziem pamięci i etycznej odpowiedzialności. Dzięki temu projekt wzmacnia proces kulturowego katharsis, w którym strata zostaje przekształcona w obecność, a przerwane pisanie — w wspólnotowy akt zachowania i kontynuacji ukraińskiej tradycji literackiej. © Yana Hladyr 2026