Piosenka „Wojna”

Na pierwszym kadrze przedstawiono grupę pięciu osób stojących razem na tle czerwonego, okrągłego elementu. Są to członkowie ukraińskiego zespołu The Unsleeping, którego fotografia została wykorzystana jako wizualny akcent do zestawienia. Kadr został opracowany jako wybór redakcyjny z nagłówkiem „10 ukraińskich premier października” (oryg. „10 українських релізів жовтня”), co wskazuje, że jest to zestawienie najciekawszych muzycznych nowości miesiąca według redakcji Lirum. Obraz tworzy wrażenie spójności oraz żywej sceny muzycznej, którą zespół redakcyjny pragnie podkreślić. Po prawej stronie, w komentarzu, redakcja Lirum żartobliwie dziękuje Beyoncé za to, że w tym tygodniu ukazała się dobra selekcja premier, i informuje, że na liście znalazły się nowe utwory Konoba, Burned Time Machine, Saszі Kolcunenko, pierwszy utwór z nadchodzącego EP suculia_nevadacha.exe oraz inne interesujące premiery. Redakcja zachęca odbiorców do słuchania zestawienia, dzielenia się własnymi odkryciami oraz śledzenia tego, co zespół Lirum dodaje do swoich playlist.

Drugi kadr opowiada o utworze „Obojętność” (oryg. „Байдужість”) w nowej wersji stworzonej przez zespół Burned Time Machine wraz z wokalistką zespołu dzieci inżynierów (oryg. „діти інженерів”), Saszеą Kopaczewśką. Jest to ponowne wydanie kompozycji z 2022 roku, uzupełnione o instrumenty orkiestrowe, co nadało brzmieniu świeżości i większej ekspresji. O premierze opowiada Jana Ilkiw, która podkreśla, że nowa wersja wywołuje skojarzenia z LP, choć nie dąży do dokonywania bezpośrednich porównań.

Trzeci kadr dotyczy premiery „Lato” (oryg. „літо”) autorstwa sucilna_nevdacha.exe. Jest to nowa praca artystki, która jednocześnie zapowiada kolejną linię muzyczną. Komentatorka Mariczka Maksymec przypomina, że poprzedni minialbum wykonawczyni otrzymał nagrodę „Najlepszy minialbum” (oryg. „Найкращий мінімальбом”) na „Złotej Zorzy Lirum” (oryg. „Золотій Зорі Лірум”), i przypuszcza, że producentem dźwięku nowego materiału ponownie jest Maksym Toszczo. Oczekuje, że nadchodząca premiera będzie jakościowa i interesująca.

Czwarty kadr przedstawia utwór „Kocie szary” (oryg. „Котику сіренький”) w wykonaniu Jaryny Kwasnij. Jest to liryczna, a cappella interpretacja motywów „Maszyny parowej” (oryg. „Парової машини”), w której głos artystki brzmi szczególnie wyraziście i magicznie. O utworze opowiada Ola Zakrewska, która podkreśla wyjątkowość głosu Jaryny i przyznaje, że mimo gatunku kołysanki ta interpretacja brzmi dla niej niepokojąco i emocjonalnie napięcie.

Piąty kadr poświęcony jest utworowi „Wojna” (oryg. „Війна”) z EP „Minie” (oryg. „Мине”) projektu 19.99 Andrii Barmalii. W komentarzu Ola Zakrewska określa tę kompozycję jako kulminację całego wydawnictwa. Podkreśla, że saksofon Barmalija w jego twórczości solowej stał się symbolem napiętych nerwów i hipnotycznego stanu na granicy histerii, i właśnie taką rolę pełni również w tym utworze. Piosenka opisuje wewnętrzne przeżycia osoby uświadamiającej sobie realność życia w czasie wojny, a muzyka oddaje to emocjonalne napięcie.

Szósty kadr opowiada o utworze „Przetrwam” (oryg. „Переживу”) z EP „Pieróg z miłością i złością” (oryg. „Пиріжок з любов’ю, злістю”) zespołu The Unsleeping. Komentatorka Ola Zakrewska zaznacza, że zespół połączył swoje ostatnie egzystencjalne utwory w jedno wydawnictwo i dodał do już znanych piosenek „Żyć” (oryg. „Жити”), „Zimno” (oryg. „Холодно”) oraz „Nie śpię” (oryg. „Не сплю”) nową kompozycję. Opisuje „Przetrwam” jako utwór o przygnębionym, wyczerpanym nastroju, ale z przebłyskiem optymizmu w refrenie, w którym pojawia się fraza „Przetrwam, żyję” (oryg. „Переживу, живу”), tworząca wrażenie wewnętrznego odrodzenia.

Siódmy kadr poświęcony jest singlowi „Another World” (oryg. „Another World”) autorstwa KyrylIch oraz Ivan Kornienko. W komentarzu Jana Ilkiw przyznaje, że zawsze zaskakuje ją, gdy podoba jej się muzyka, która zazwyczaj nie należy do jej stylu. Podkreśla, że brak słów, dynamika i kontrast w kompozycji tworzą przestrzeń do refleksji nad życiem, a jednocześnie pozwalają „rozruszać się”. Jest to utwór instrumentalny, który łączy emocjonalną głębię z energicznym ruchem.

Ósmy kadr poświęcony jest utworowi „Samotność” (oryg. „Loneliness”) zaporoskiego zespołu Riddal-Diddal. W tekście wskazano, że jest to dobrze znana nazwa na ukraińskiej scenie undergroundowej: trzech przyjaciół, którzy wcześniej grali w zespołach rockowych Defiant i SkyStation, w 2021 roku postanowiło spróbować swoich sił w gatunku postpunku. Ich album „Nowy dzień” (oryg. „День Новий”) znalazł się w zestawieniu najlepszych ukraińskich premier według Neformat w 2023 roku. Obecnie zespół pracuje nad albumem koncepcyjnym, a kompozycja „Samotność” porusza tematy samotności, wspomnień i seriali młodzieżowych. Jest to materiał promocyjny bez osobnej komentatorki, lecz przedstawiony w stylu redakcji Lirum.

Dziewiąty kadr opowiada o singlu „Kołysanka” (oryg. „Kolyskova”) zespołu Leléka. Komentatorka Nastia Deneż przyznaje, że piosenka spodobała jej się od pierwszego przesłuchania, lecz nie była pewna, czy będzie jej słuchać regularnie, ponieważ jest to kołysanka. Jednak po dodaniu utworu do swojej playlisty okazało się, że słucha go nie tylko „zgodnie z przeznaczeniem”, lecz także podczas pracy w ciągu dnia. Podkreśla, że kompozycja ma uspokajający, skupiający efekt, który dobrze sprawdza się w różnych kontekstach.

Dziesiąty kadr poświęcony jest albumowi „Dowód” (oryg. „Evidence”) zespołu Aircraft. Komentatorka Nastia Deneż pisze, że zazwyczaj w piątek nie ma czasu słuchać albumów w całości, lecz to wydawnictwo dosłownie ją „wciągnęło”. Opisuje „Dowód” jako hipnotyczny i taki, który tworzy poczucie zanurzenia, przez co chciała wysłuchać go od początku do końca za jednym razem. Pomimo braku czasu nie była w stanie przerwać i pozostała zadowolona z odsłuchu.

Jedenasty kadr opowiada o utworze „Niech płonie niebo (dkd I)” (oryg. „Hai Palaie Nebo (dkd I)”) zespołu Casa Ukrania. Komentatorka Żenia Kudryk zaznacza, że dowiedziała się o tym projekcie po raz pierwszy właśnie tego dnia. Opisuje Casa Ukrania jako zespół, który umiejętnie łączy archetypiczną tradycję folklorystyczną z nowoczesną elektroniką i dynamicznym nastrojem. Choć zazwyczaj ostrożnie podchodzi do wykorzystania elementów folkloru we współczesnej muzyce, ten przypadek szczerze ją poruszył, a kompozycja natychmiast trafiła do jej playlisty.

Analiza jedenastu utworów muzycznych wskazuje, że wszystkie one — zarówno w sposób bezpośredni, jak i pośredni — funkcjonują w przestrzeni kulturowej ukształtowanej przez wojnę w Ukrainie, co nadaje im wspólny kontekst emocjonalny i estetyczny. W części z nich związek z wojną jest wyraźny, jak w przypadku kompozycji „Wojna” (oryg. „Війна”) z EP „Minie” (oryg. „Мине”) projektu 19.99 Andrii Barmalii, która opisuje wewnętrzne przeżycia osoby świadomej realiów życia w czasie wojny, a saksofon pełni rolę symbolu napięcia nerwowego i stanu na granicy histerii. W innych utworach relacja ta ma charakter pośredni, ale równie znaczący: „Przetrwam” (oryg. „Переживу”) zespołu The Unsleeping operuje nastrojem wyczerpania i przygnębienia, przełamanym refrenowym impulsem przetrwania, co odpowiada emocjonalnym rejestrom społeczeństwa funkcjonującego w warunkach długotrwałego kryzysu. Podobnie album Evidence zespołu Aircraft, opisywany jako hipnotyczny i wciągający, wpisuje się w estetykę zanurzenia i intensywnego skupienia, charakterystyczną dla twórczości powstającej w sytuacji permanentnego napięcia.

Utwory, które nie odnoszą się do wojny wprost, również noszą jej ślady w warstwie emocjonalnej i stylistycznej. „Obojętność” (oryg. „Байдужість”) Burned Time Machine, wzbogacona o instrumenty orkiestrowe, zyskuje dramatyzm i ekspresję, które w obecnym kontekście kulturowym niemal automatycznie odczytywane są przez pryzmat doświadczenia wojny. „Lato” (oryg. „літо”) sucilna_nevdacha.exe, mimo lekkiej formy, funkcjonuje w przestrzeni oczekiwania i napięcia, typowej dla okresu niepewności. W utworze „Kocie szary” (oryg. „Котику сіренький”) Jaryny Kwasnij trwoga obecna w interpretacji kołysanki staje się symptomem czasu, w którym nawet tradycyjnie uspokajające formy nabierają niepokojącego charakteru. Instrumentalny Another World KyrylIch i Ivana Kornienki tworzy przestrzeń do refleksji i wewnętrznego ruchu, co odpowiada sposobom przetwarzania doświadczeń granicznych. Loneliness zespołu Riddal-Diddal, choć tematyzuje samotność i wspomnienia, wpisuje się w emocjonalny pejzaż społeczeństwa żyjącego w warunkach destabilizacji. Nawet Kolyskova zespołu Leléka, odbierana przez komentatorkę jako muzyka do pracy, wskazuje na potrzebę ukojenia i stabilizacji, które stają się codzienną koniecznością. Wreszcie Hai Palaie Nebo (dkd I) zespołu Casa Ukrania, łączący archetypiczną tradycję folklorystyczną z nowoczesną elektroniką, reprezentuje charakterystyczną dla okresu wojny tendencję do sięgania po głębokie kulturowe struktury w celu ich przekształcenia i aktualizacji.

Wszystkie te utwory, niezależnie od gatunku, formy i tematyki, tworzą wspólny obszar estetyczny, w którym wojna działa jako tło emocjonalne i kulturowe, determinujące sposób odbioru i interpretacji muzyki. Ich wspólną cechą jest obecność napięcia, niepokoju, wyczerpania, ale także impulsów nadziei i przetrwania — elementów konstytutywnych dla współczesnego ukraińskiego doświadczenia zbiorowego. W tym sensie pełnią one funkcję katartyczną: umożliwiają przepracowanie emocji, które w warunkach wojny nie znajdują ujścia w codziennym życiu, a jednocześnie tworzą przestrzeń wspólnotowego przeżywania i odzyskiwania podmiotowości. Kultura ukraińska, oparta dziś na konfliktogennym fundamencie — nie w znaczeniu agresji, lecz w znaczeniu nieustannego zderzenia emocji, lęków i nadziei — wykorzystuje sztukę jako narzędzie stabilizacji psychicznej i emocjonalnej. Muzyka staje się medium, które pozwala na bezpieczne przeżycie napięcia, na jego symboliczne przekształcenie i na powrót do wewnętrznej równowagi. W rezultacie wszystkie analizowane utwory, nawet te pozornie odległe od tematyki wojennej, współtworzą współczesny ukraiński pejzaż katartyczny, w którym sztuka staje się formą odporności, pamięci i emocjonalnego ocalenia.

© Yana Hladyr 2026