Dźwięki przetrwania ukraińskiego undergroundu

Z udostępnionego tekstu kultury sieciowej (13 czerwca 2024) wyłania się spójna opowieść o twórczości Dmytra Kurowskiego (Дмитро Куровський) — artysty, performera i lidera wieloletniej formacji Foa Hoka, którego działalność stała się jednym z najbardziej wyrazistych świadectw „dźwięków przetrwania” ukraińskiego undergroundu w czasie wojny. Liroom przedstawia go jako twórcę funkcjonującego na styku muzyki, performansu i sztuk wizualnych, którego praktyka artystyczna jest odpowiedzią na doświadczenie oblężonego Czernihowa i na traumę pełnoskalowej inwazji.

W tekstach pojawia się charakterystyczna dla Kurowskiego metaforyka: „Без культури перемоги не може бути” — „bez kultury nie może być zwycięstwa”, a także jego refleksja o życiu w warunkach wojny: „Хто б міг подумати, що серед цього сіро-чорного небуття… ще є місце, щоб продовжувалося життя” („Kto mógłby pomyśleć, że pośród tego szaro‑czarnego niebytu… wciąż jest miejsce na to, by życie trwało dalej”). Artysta podkreśla, że jego muzyka i wizualny język to „змішана техніка”, w której apokaliptyczne obrazy, cytaty i asocjacje tworzą kolaż współczesnego chaosu.

Liroom akcentuje również znaczenie udziału Foa Hoka w jednej z pierwszych kompilacji wojennych — „Zvuки wyżywannya” („Звуки виживання”), która stała się symboliczną deklaracją ukraińskiego undergroundu w pierwszych tygodniach inwazji. Jak podkreśla Kurowski, była to chwila, gdy „весь світ хотів познайомитися зі звуками виживання українського андерграунду” („cały świat chciał usłyszeć dźwięki przetrwania ukraińskiego undergroundu”).

W materiałach pojawiają się także informacje o jego wystawach — „Życie trwa” („Життя триває”) w Wilnie oraz „Ziemia nie milczy” („Земля не мовчить”) w Czernihowie — a także o współpracy z Fedir Tkachov (Федір Ткачов) i przygotowywanym wspólnym albumie „Więcej światła” („Більше світла”). Kurowski łączy działalność undergroundową z pracą w orkiestrze czernihowskiego teatru muzycznego, co sam określa jako ironię wobec „systemowej kultury”.

W jednym z najbardziej sugestywnych fragmentów artysta porównuje sytuację Ukrainy do muzycznej formy: „У 2024… це все ще прелюдія. А за прелюдією завжди йде фуга. Треба набратися сили духу.” („W 2024 roku… to wciąż tylko preludium. A po preludium zawsze następuje fuga. Trzeba zebrać w sobie siłę ducha”). Ta metafora podkreśla jego przekonanie, że obecny moment jest jedynie wstępem do długotrwałej walki o cywilizowaną przyszłość.

Twórczość Dmytra Kurowskiego (Дмитро Куровський) wzbogaciła współczesną kulturę ukraińską na kilku poziomach. Po pierwsze, wprowadziła do obiegu artystycznego estetykę przetrwania, w której muzyka, performans i sztuki wizualne stają się świadectwem życia w warunkach wojny. Po drugie, jego prace — od kompilacji „Zvuки wyżywannya” po wystawy i performanse — tworzą archiwum emocjonalne ukraińskiego undergroundu, dokumentując doświadczenia społeczności twórczej w czasie kryzysu. Po trzecie, Kurowski łączy sztukę wysoką, eksperymentalną i teatralną, pokazując, że ukraińska kultura jest zdolna do syntezy, innowacji i odporności, a jej siła wynika z żywej, nieprzerwanej kreatywności.

W ten sposób jego działalność staje się nie tylko artystycznym zjawiskiem, lecz także elementem kulturowej podmiotowości Ukrainy, która — mimo wojny — rozwija się, eksperymentuje i tworzy nowe języki wyrazu. © Yana Hladyr 2026