ArtProjekt «14–8–22»

Należy opowiedzieć o projekcie artystycznym „14−8−22”, w którym zgromadzono archiwum osobistych historii trzynastu mieszkańców obwodów ługańskiego i donieckiego, a także artystycznych refleksji i wspomnień dotyczących wojny Rosji przeciwko Ukrainie. Organizatorem projektu jest kolektyw artystyczny „Hareleja Neotodrёsz” (Гарелея Неотодрёшь) z Łysyczańska. Idea projektu „14−8−22” uderza symboliką i sakralnością, ponieważ daty wpisane w tytuł wystawy są trwale obecne w życiu każdego Ukraińca: 14 — 2014 — początek wojny Rosji przeciwko Ukrainie oraz okupacja części obwodów ługańskiego i donieckiego; 22 — 2022 — początek pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę; 8 — ∞ — nieskończone osiem lat życia pomiędzy tymi datami. Główny nacisk projektu położony jest na młodych twórców z obwodów ługańskiego i donieckiego. Wojnę przeżyli jako dzieci, uczniowie lub studenci. Uczestnicy i uczestniczki wystawy wyrażają swoje doświadczenia wojenne za pomocą rysunku, fotografii i tekstu. Prace można oglądać na żywo w Miejskim Centrum Sztuki we Lwowie lub na Instagramie projektu: @14_8_22.

Текст kultury sieciowej od Shtukango opowiada o projekcie „14–8–22”, który przedstawiony jest jako złożona narracja o doświadczeniu wojny oraz pamięci mieszkańców wschodniej Ukrainy. Konstrukcja projektu opiera się na trzech liczbach, które nie pełnią funkcji zwykłych dat, lecz tworzą symboliczną oś czasu wyznaczoną przez dwa momenty rosyjskiej agresji i okres pomiędzy nimi. Liczba 14 odnosi się do roku 2014, kiedy rozpoczęła się wojna i okupacja części Donbasu; liczba 22 wskazuje na rok 2022, czyli początek pełnoskalowej inwazji; liczba 8, zapisana jako znak nieskończoności, oznacza nieprzerwany, ciągnący się w czasie okres życia pomiędzy tymi datami, który dla mieszkańców regionu stał się stanem permanentnego zagrożenia i zawieszenia. Wizualny obraz projektu, oparty na estetyce elektronicznego wyświetlacza, podkreśla chłód i bezosobowość historycznych faktów, które kontrastują z głęboko osobistymi świadectwami zebranymi w archiwum.

Projekt gromadzi rysunki, fotografie i teksty trzynastu młodych twórców z obwodów donieckiego i ługańskiego, którzy wojnę przeżyli jako dzieci, uczniowie lub studenci. Ich prace nie stanowią ilustracji wydarzeń, lecz zapis indywidualnych doświadczeń, w których wojna przenika codzienność, kształtuje tożsamość i wyznacza trajektorie życiowe. Konfliktogenna natura projektu polega na tym, że przedstawia on wojnę jako proces trwający, a nie zakończony; jako rzeczywistość, która nieustannie wpływa na życie jednostek i wspólnoty. Zestawienie surowej formy wizualnej z intymnymi narracjami tworzy napięcie, które jest kluczowe dla odbioru projektu i stanowi o jego sile.

W procesie katharsis sztuki ukraińskiej projekt „14–8–22” zajmuje miejsce szczególne, ponieważ opiera się na ujawnieniu i udostępnieniu indywidualnych historii, które przez lata pozostawały niewidoczne w ogólnokrajowej narracji. Katharsis w tym ujęciu polega na transformacji doświadczenia prywatnego w doświadczenie wspólnotowe, na przejściu od milczenia do wypowiedzenia, od traumy do jej symbolicznego uporządkowania. Publiczne przedstawienie tych świadectw — zarówno w przestrzeni wystawienniczej, jak i cyfrowej — umożliwia przekształcenie indywidualnego bólu w element wspólnej pamięci. Projekt staje się narzędziem, które pozwala społeczności odzyskać głos i miejsce w kulturze, a jednocześnie wpisuje się w szerszy proces odnowy i przekształcania sztuki ukraińskiej pod wpływem wojny.

© Yana Hladyr 2026