„Cudzoziemcy wszędzie”

Ten tekst kultury sieciowej – to jeden kadr, który prezentuje udział Ukrainy w 60. Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wenecji oraz wprowadza odbiorcę w temat przewodni edycji 2024 roku: „Cudzoziemcy wszędzie”. Kadr funkcjonuje jako autonomiczny komunikat wizualny, w którym połączenie monumentalnej architektury i wyraźnej typografii pełni funkcję informacyjną oraz symbolicznie podkreśla obecność Ukrainy w globalnym polu sztuki współczesnej. W kontekście kultury sieciowej pojedynczy obraz działa jako skondensowany przekaz o charakterze instytucjonalnym, ukierunkowany na budowanie widoczności i legitymizacji ukraińskiej reprezentacji w międzynarodowym dyskursie artystycznym.

Temat „Cudzoziemcy wszędzie” stanowi kluczowy element interpretacyjny. W ujęciu kuratorskim Biennale hasło to odnosi się do współczesnych procesów migracyjnych, doświadczeń przemieszczenia, wykluczenia oraz marginalizacji. „Cudzoziemiec” jest tu kategorią analityczną, która obejmuje zarówno migrantów i uchodźców, jak i osoby funkcjonujące poza dominującymi strukturami społecznymi. W tym sensie temat Biennale nie jest wyłącznie opisem zjawiska socjologicznego, lecz stanowi ramę interpretacyjną dla współczesnej sztuki, która dokumentuje i analizuje globalne procesy mobilności, dezorientacji i redefinicji tożsamości.

Związek tego tematu z wojną w Ukrainie jest bezpośredni i wielowymiarowy. Pełnoskalowa agresja Rosji doprowadziła do masowego przemieszczenia ludności, co uczyniło doświadczenie „cudzoziemskości” jednym z podstawowych elementów współczesnej ukraińskiej kondycji społecznej. Miliony obywateli Ukrainy stały się uchodźcami, a ich sytuacja wpisuje się w globalny dyskurs migracyjny. W tym kontekście udział Ukrainy w Biennale nie jest jedynie prezentacją artystyczną, lecz stanowi formę kulturowej reprezentacji doświadczenia wojny, które rezonuje z tematem przewodnim wystawy. Kadr zapowiadający udział Ukrainy funkcjonuje więc jako element dyplomacji kulturowej, w której sztuka pełni rolę medium dokumentującego współczesne procesy społeczne.

Komentarz medium Estetyczny Intelekt, stanowiący integralną część przekazu, brzmi: „60‑ta Międzynarodowa Wystawa Sztuki ‘Biennale w Wenecji’ odbędzie się od 20 kwietnia do 24 listopada 2024 roku. W 2024 roku temat biennale ‘Cudzoziemcy wszędzie’ koncentruje uwagę na grupach marginalizowanych, w tym na migrantach i uchodźcach. Ukraina zaprezentuje projekt ‘Plecenie sieci’. Metafora plecenia siatki maskującej obejmuje ideę wspólnego działania, jednoczenia różnych doświadczeń. Reprezentacja Ukrainy jest ważna w sferze dyplomacji kulturowej. Ukraiński pawilon zaprezentuje cztery projekty. Kuratorka pawilonu: Wiktoria Bavykina; kurator pawilonu: Maks Horbacki. Artyści: Katia Buczacka, Daniił Rewkowski i Andrij Raczynski, Andrij Dostliew i Lija Dostliewa, Ołeksandr Burlaka.”

Projekt „Plecenie sieci” stanowi odpowiedź Ukrainy na temat Biennale poprzez wykorzystanie metafory siatki maskującej jako struktury o charakterze wspólnotowym. Plecenie siatki, praktykowane w Ukrainie w czasie wojny jako działanie pomocowe, zostaje przekształcone w kategorię artystyczną, która podkreśla współdziałanie, solidarność oraz łączenie indywidualnych doświadczeń w jedną materialną strukturę. W ujęciu kulturowym siatka maskująca staje się modelem relacji społecznych w czasie konfliktu: jest formą ochrony, ale także formą współtworzenia, w której każdy gest ma znaczenie dla całości.

W kontekście procesu katharsis sztuki ukraińskiej w latach 2022–2025 projekt ten zajmuje miejsce szczególne. Katharsis ujawnia się tu poprzez przekształcenie traumy i doświadczenia obcości w działanie wspólnotowe. Plecenie siatki staje się aktem regeneracji, w którym sztuka nie tylko dokumentuje rzeczywistość wojenną, lecz także tworzy nowe języki wizualne i nowe formy wspólnotowego doświadczenia. Kadr zapowiadający udział Ukrainy w Biennale pełni funkcję syntetycznego komunikatu o tym procesie, wskazując na rolę sztuki jako narzędzia kulturowej odporności i międzynarodowej reprezentacji.

© Yana Hladyr 2026