Wystawy ukraińskich artystów za granicą i w Ukrainie na początku pełnoskalowej inwazji

Ten tekst kultury sieciowej na profilu Svoboda Dumky przedstawia dziesięciokadrową karuzelę poświęconą współczesnym wystawom sztuki ukraińskiej w Ukrainie i za granicą. Każdy kadr ma własną estetykę wizualną: geometryczne formy, fotografie prac, plakaty wystaw, grafiki i obrazy. Razem tworzą przegląd wydarzeń artystycznych, które dokumentują wojnę, reagują na nią lub próbują odnaleźć w niej nadzieję.

Pierwszy kadr to grafika z niebiesko‑zielonymi okręgami i tekstem „Wystawy warte odwiedzenia w Ukrainie i za granicą”. To wprowadzenie do całej karuzeli: sztuka jako przestrzeń przetwarzania bólu, strachu i nadziei.

Drugi kadr przedstawia wystawę ArtArmor „Sztuka, która ratuje życie” (ukr. «Мистецтво, що рятує життя»). Widać fragment pancerza pomalowanego przez ukraińskich artystów. Informacje: Warszawski Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski (Laboratorium, Sala Kolebkowa), do 24.02.2023, wstęp wolny. Wystawa prezentuje elementy zbroi, które uratowały życie żołnierzom, przekształcone w dzieła sztuki.

Trzeci kadr to wystawa „Ukraina. Pod innym niebem” (ukr. «Україна. Під іншим небом»). Grafika przedstawia trzy prace: rzeźbę z ostrymi pionowymi elementami, ścianę z fotografiami oraz abstrakcyjną kompozycję. Miejsce: Zamek Ujazdowski, Warszawa. Termin: do 12.03.2023. Wystawa pokazuje różne perspektywy ukraińskich artystów na temat wojny i zmiany rzeczywistości.

Czwarty kadr prezentuje wystawę „Sztuka stanu wojennego. Archiwum” (ukr. «Мистецтво воєнного стану. Архів»). Widać trzy prace: czarno‑białe sylwetki, fotografię wysokich budynków oraz kolorową abstrakcję. Miejsce: The Naked Room, Kijów. Termin: od 24 lutego do zwycięstwa. Wystawa dokumentuje życie w stanie wojennym i archiwizuje doświadczenia artystów.

Piąty kadr przedstawia wystawę grafiki „Inwazja. Przed i po” (ukr. «Вторгнення. До і після»). Widać dwie grafiki przedstawiające sceny związane z wojną. Miejsce: Krakowski Pałac Sztuki. Termin: 02.02.2023 – 26.02.2023. Projekt ma na celu przypomnienie światu o Ukrainie i pokazanie talentu ukraińskich grafików.

Szósty kadr to wystawa „Biuro odbudowy Ukrainy” (ukr. «Бюро відбудови України») autorstwa ukraińskiego architekta i artysty Petra Władimirowa (укр. П. Владіміров). Grafika przedstawia geometryczne formy i szkice architektoniczne. Miejsce: Muzeum Warszawy (Rynek Starego Miasta 28–42). Termin: do 02.07.2023, wstęp wolny. Wystawa pokazuje wizje odbudowy Ukrainy po wojnie.

Siódmy kadr prezentuje wystawę wspólnoty artystów „Sztuka — to magia” (ukr. «Мистецтво — це магія»). Grafika z niebieskimi okręgami i datą 01–31.03.2023. Miejsce: Biblioteka im. Bażana, Kijów. Wystawa prezentuje prace różnych twórców, którzy interpretują sztukę jako przestrzeń transformacji i magii.

Ósmy kadr przedstawia wystawę malarstwa Andrija Kucaczenki (ukr. Андрій Куцаченко) „Momenty” (ukr. «Моменти»). Widać obraz przedstawiający samolot na ziemi pod dramatycznym niebem. Miejsce: Muzeum‑pracownia I.P. Kawaleridze, Kijów. Termin: 04–13.03.2023. Wystawa skupia się na uchwyceniu chwil wojennej rzeczywistości.

Dziewiąty kadr to wystawa karykatur „Rosyjski okręt wojenny, idź na chj!” (ukr. «Російський військовий корабель, йди нахй!»). Grafika z niebieskimi okręgami i datą 25.05.2023. Miejsce: VCENTRI HUB, Kijów. Wystawa prezentuje 203 prace 40 artystów z 12 krajów. Po Kijowie planowane są pokazy w innych miastach, m.in. w Czerniowcach i Lwowie.

Dziesiąty kadr przedstawia fotowystawę „Komunizm = Raszyzm” (ukr. «Комунізм = Рашизм»). Grafika z napisem „Komunizm XX w. = Raszyzm XXI w.”. Miejsce: Plac Michajłowski, Kijów. Termin: od 15.06.2022. Wystawa przedstawia 13 historii o Ukraińcach prześladowanych przez władzę sowiecką i rosyjską. Wersja elektroniczna dostępna na stronie Archiwum Pamięci Narodowej.

Wpis zawiera pełny komentarz medialny: „Ukraińscy twórcy nieustannie pracują, aby poprzez sztukę wyrazić ból i strach, albo przeciwnie — pokazać widzowi, że przed nami jest światło i nadzieja nie powinna opuszczać naszych serc. Przygotowaliśmy listę wystaw, które można odwiedzić w najbliższym czasie w Ukrainie i za granicą.”

Ten tekst kultury sieciowej pokazuje, jak sztuka ukraińska czasu wojny funkcjonuje równocześnie w przestrzeni lokalnej i międzynarodowej. Każdy kadr przedstawia inną formę reakcji na wojnę: dokumentację, satyrę, malarstwo, architekturę, grafikę, fotografię. Razem tworzą mapę wystaw, które nie tylko opisują rzeczywistość, lecz także pomagają ją przeżyć, zrozumieć i przekształcić w przestrzeń wspólnego doświadczenia.

W latach 2022–2025 te wystawy tworzą wspólną przestrzeń dla ukraińskiej sztuki, która powstała w bezpośredniej reakcji na wojnę. Łączy je dokumentalność, potrzeba świadectwa, praca z traumą oraz próba odzyskania nadziei poprzez twórczość. ArtArmor pokazuje sztukę jako ochronę życia; „Ukraina. Pod innym niebem” — jako zmianę perspektywy; „Sztuka stanu wojennego. Archiwum” — jako zapis codzienności w stanie zagrożenia; „Inwazja. Przed i po” — jako graficzny komentarz do przemocy; „Biuro odbudowy Ukrainy” — jako wizję przyszłej odbudowy; „Sztuka — to magia” — jako wspólnotową próbę zachowania wrażliwości; „Momenty” — jako malarskie zatrzymanie czasu; wystawa karykatur — jako satyrę i opór; „Komunizm = Raszyzm” — jako historyczną ciągłość przemocy. Razem tworzą mapę sztuki wojennej, która nie tylko rejestruje doświadczenia, lecz także przekształca je w proces oczyszczenia, przepracowania i odzyskania podmiotowości. Dzięki temu ukraińska sztuka 2022–2025 staje się formą odporności kulturowej, która pozwala społeczeństwu nie tylko przetrwać, lecz także zachować własny głos.

© Yana Hladyr 2026