Mira Baczczur: seria „Utrata”

Tekst kultury sieciowej opublikowany przez Kultprostir przedstawia obraz Miry Bachkur z serii „Втрати” („Straty”), który funkcjonuje jako wizualne świadectwo wojny i jako afektywna dokumentacja doświadczeń społeczeństwa ukraińskiego po 2022 roku. Obraz ma formę dużej, monochromatycznej kompozycji, łączącej elementy malarstwa ekspresyjnego, kolażu oraz przetworzonych fragmentów twarzy i dłoni. Czerń i biel stanowią podstawę kompozycji, natomiast czerwone akcenty wprowadzają motyw krwi, przemocy i pamięci. Praca jest gęsta wizualnie, wielowarstwowa, zbudowana z nakładających się form, które tworzą wrażenie fragmentaryczności, rozdarcia i utraty. W kulturze sieciowej dzieło Bachkur staje się symbolicznym przedstawieniem zbiorowego doświadczenia wojny, w którym twarze i gesty zostają przekształcone w znaki bólu, pamięci i nieobecności.

Mira Bachkur jest współczesną ukraińską artystką pracującą w technice kolażu, malarstwa i grafiki, często wykorzystującą przetworzone fotografie, fragmenty ciał, gesty i ekspresyjne znaki, aby oddać emocjonalny ciężar wojny. Jej seria „Straty” powstaje jako odpowiedź na doświadczenie pełnoskalowej agresji, w której utrata staje się jednym z centralnych elementów życia społecznego. Obrazy z tej serii nie przedstawiają konkretnych osób, lecz tworzą figury zbiorowe, które reprezentują tych, którzy zginęli, zostali ranni, zaginęli lub których życie zostało nieodwracalnie przerwane. W tym sensie prace Bachkur funkcjonują jako wizualne archiwum wojny, w którym zapisują się emocje, lęki i doświadczenia społeczne.

Symboliczny wymiar obrazu polega na przekształceniu twarzy i dłoni w znaki pamięci. Fragmentaryczność kompozycji odzwierciedla stan społeczeństwa, które w czasie wojny doświadcza rozpadu, przerwania i utraty ciągłości. Czerwone akcenty wprowadzają motyw ran i przemocy, ale jednocześnie pełnią funkcję pamięci — są śladem tego, co zostało utracone. Obraz Bachkur nie jest realistyczną dokumentacją, lecz symbolicznym przedstawieniem stanu afektywnego, w którym wojna wchodzi w ciało, w gest, w twarz, w pamięć. W kulturze sieciowej praca funkcjonuje jako wizualny komentarz do wydarzeń 2022 roku, a jej obecność w medium Kultprostir podkreśla rolę sztuki jako narzędzia dokumentacji i analizy społecznej.

Seria „Straty” powstaje w momencie, gdy społeczeństwo doświadcza masowych zniszczeń, śmierci i przemocy. Obraz Bachkur nie przedstawia konkretnej sceny, lecz kondensuje doświadczenie zbiorowe, tworząc figurę, która reprezentuje zarówno tych, którzy zginęli, jak i tych, którzy pozostają w stanie żałoby. W tym sensie dzieło pełni funkcję wizualnego świadectwa, które dokumentuje afektywny wymiar wojny i pozwala odbiorcy zobaczyć własne doświadczenie w języku sztuki.

W procesie katharsis sztuki ukraińskiej lat 2022–2025 seria „Straty” zajmuje miejsce szczególne. Jest przykładem praktyki artystycznej, która przekształca traumę w formę symboliczną, pozwalając społeczeństwu przepracować doświadczenie utraty poprzez sztukę. Obraz oferuje konfrontację: ukazuje wojnę jako proces, który dotyka ciała, twarzy, gestów i pamięci, a jednocześnie tworzy nowe figury kulturowe, w których zapisuje się doświadczenie zbiorowe.

© Yana Hladyr 2026