Sztuka stanu od Ewy Kafidowej

Ten tekst kultury sieciowej z profilu Kultprostir pokazuje kadr oparty na wyrazistym kontraście między monumentalną, ekspresyjną figurą a drobną, czarną sylwetką człowieka. Kompozycja zbudowana jest z gwałtownych, nerwowych pociągnięć czerni i szarości, które tworzą zarys zdeformowanej, niejednoznacznej postaci. Obok niej znajduje się miniaturowa sylwetka człowieka, pozbawiona detali, co wzmacnia wrażenie dysproporcji i napięcia.

Drugi kadr tej karuzeli to wizualizowane słowa, które tworzą literacki komentarz do obrazu. W wersji polskiej brzmią one tak: Weszli brudną stopą w ciepłą pierś, coś kruche pękło, osypało się na kości pyłem, nie podlega naprawie, cień samego siebie macha ci z przeszłości, ale czas nie wraca, cień pozostaje nierozpoznawalny. Drugi kadr pełni funkcję dopowiedzenia emocjonalnego i semantycznego do obrazu, który pojawia się jako pierwszy. Pierwszy kadr operuje wyłącznie gestem malarskim: monumentalną, zdeformowaną figurą i miniaturową sylwetką człowieka. Jest to obraz afektywny, działający poprzez napięcie wizualne. Drugi kadr wprowadza słowo — tekst, który nadaje temu napięciu kierunek interpretacyjny. Cytata jest krótką formą literacką, która rozwija to, co w obrazie pozostaje niedopowiedziane: pęknięcie, kruchość, nieodwracalność, utratę własnego cienia, czyli własnej tożsamości.

Autorką pracy jest Ewa Kafidowa, artystka funkcjonująca przede wszystkim w przestrzeni mediów społecznościowych, gdzie jej twórczość zyskuje widoczność dzięki platformom takim jak Kultprostir. Jej prace są kwalifikowane jako ekspresyjne malarstwo gestu, oparte na deformacji, śladach ruchu, rozmazaniach i silnej materialności pociągnięć. W twórczości Kafidowej nie chodzi o realistyczne przedstawienia, lecz o budowanie afektywnych struktur wizualnych, które działają jak emocjonalne komunikaty.

Związek jej twórczości z wojną jest pośredni, lecz wyraźny. W latach 2022–2025 w sztuce ukraińskiej pojawił się nurt prac, które nie dokumentują bezpośrednio wydarzeń wojennych, lecz wizualizują stany napięcia, traumy, niepokoju i doświadczenia nieproporcjonalności. W tym kontekście monumentalne, zdeformowane figury Kafidowej można interpretować jako metafory presji, zagrożenia lub siły, która przekracza możliwości jednostki. Miniaturowa sylwetka człowieka staje się znakiem kruchości, samotności i bezradności wobec tej nieokreślonej, dominującej masy.

Twórczość Kafidowej wpisuje się w szerszy proces transformacji sztuki ukraińskiej po 2022 roku, w którym artyści tworzą nowe języki wizualne oparte na geście, deformacji i afekcie. Jej prace funkcjonują w kulturze sieciowej, ale jednocześnie stanowią część większego zjawiska: wizualnego reagowania na wojnę, w którym obrazy stają się narzędziem odporności, oporu i przetwarzania doświadczenia konfliktu. W publikacjach Kultprostir takie prace są prezentowane jako reprezentacje współczesnych tendencji w sztuce ukraińskiej, gdzie gest malarski staje się formą afektywnego świadectwa wojny.

© Yana Hladyr 2026