Mimiuzikl: antropologia cielesności wojny

Ten tekst kultury sieciowej z PostImpeza stanowi jeden kadr, na którym przedstawiono artystkę w przestrzeni zewnętrznej, uchwyconą w geście skierowanym ku kamerze, przypominającym ruch dłoni w stronę ust, jakby w pół drogi między gestem komunikacyjnym a ruchem tanecznym. Tło jest miękkie, zamglone, z widocznymi drzewami i fragmentem architektonicznej struktury, co nadaje scenie efemeryczny, cielesny charakter. Towarzyszący tekst medialny brzmi: „Jeśli interesuje mnie taniec, to język jest choreografią. Olga Marusin (Ольга Марусин) — artystka pracująca z tańcem, ruchem i ciałem. W przeszłości — współzałożycielka Soma.majsternia (Soma.майстерня) oraz uczestniczka kolektywu «Abstrakcyjny palec» (Абстрактний палець). Latem w ramach wystawy «Jak się masz?» (Ти як?) od UMCA Olga po raz pierwszy zaprezentowała swoją performatywną pracę «Biorę twoje życie. Opracowanie tezy» (Я беру твоє життя. Опрацювання тези). Wcześniej — na początku pełnoskalowej inwazji — Soma stała się schronieniem — Pidsoma (Підсома), a także inicjatywą wolontariacką — Kukhnia (Кухня). W tym czasie Olga równolegle zaczęła kuratorować działanie wokalno‑uczestniczące — «Mimuzikł» (Мимюзикл), które również zostało pokazane na wystawie «Jak się masz?» (Ти як?) w Domu Ukraińskim, a jedną z jego wersji można zobaczyć na Biennale Kijowskiej (Київська бієнале). O zderzeniu jako nieustannym ruchu, pracy we wspólnocie i śmierci — czytajcie w rozmowie z Olgą.”

Kadr przedstawia artystkę, której praktyka należy do sztuki performatywnej, w której taniec współczesny staje się językiem analizy rzeczywistości. Jej gest, uchwycony w pół ruchu, wskazuje na choreograficzne myślenie o komunikacji, w którym ciało pełni funkcję narzędzia interpretacji i ekspresji. W pracach Marusin performatywność nie polega na prezentacji ruchu jako estetycznej formy, lecz na traktowaniu ciała jako miejsca, w którym zapisują się doświadczenia wojny. Ruch staje się tu sposobem przetwarzania napięcia, a choreografia — formą wypowiedzi, która zastępuje słowa tam, gdzie język werbalny okazuje się niewystarczający.

Konfliktogenność tej praktyki wynika z samej natury performansu w czasie wojny. Ciało artystki funkcjonuje w przestrzeni nieustannego zagrożenia, a każdy gest jest obciążony pamięcią o przemocy, strachu i utracie. Wojna wprowadza do życia społecznego nieustanny ruch — migracje, ewakuacje, przemieszczenia, powroty — które stają się częścią choreografii codzienności. W performansie Marusin ruch jest reakcją na kryzys, a napięcie mięśni, rytm oddechu i gesty ujawniają konfliktogenność wojennej rzeczywistości. Jej działania wspólnotowe, takie jak «Mimuzikł», pokazują, że performatywność może stać się przestrzenią współtworzenia, w której wspólnota reaguje na traumę poprzez ruch, głos i obecność.

W performansie «Biorę twoje życie. Opracowanie tezy» konfliktogenność ujawnia się poprzez dotykanie tematu śmierci, który w czasie wojny jest wszechobecny, a jednocześnie trudny do wypowiedzenia. Performatywność pozwala mówić o tym, czego nie da się wyrazić słowami, a ciało staje się archiwum doświadczenia, które nieustannie negocjuje granice między życiem a jego utratą. W kontekście sztuki ukraińskiej lat 2022–2025 praktyka Marusin stanowi ważny rozdział sztuki performatywnej, w której ruch jest formą oporu, choreografia — narzędziem pamięci, a ciało — świadkiem wojny. Jej działania dokumentują, jak sztuka w czasie wojny przekształca się w praktykę wspólnotową, wolontariacką i opiekuńczą, tworząc nowe formy obecności artystów w życiu społecznym i nowe języki kultury zdolne do ujawniania konfliktogenności i przetwarzania traum.

© Yana Hladyr 2026