Muzeum pamięci wojennej z dramaturgią multimedialną: „Miasto i broń”

Analizowany tekst kultury sieciowej, opublikowany przez platformę PostImpreza, składa się z jednego kadru przedstawiającego fragment ekspozycji muzealnej. W centrum znajduje się ekran prezentujący materiał wideo, a poniżej umieszczono emblemat związany z wystawą. Kompozycja kadru jest statyczna, utrzymana w ciemnej tonacji, co podkreśla powagę tematu. Na obrazie widnieje tytuł: „Refleksje miasta i broni. Recenzja wycieczki po nowym frankiwskim muzeum w Pałacu Potockich” (Рефлексії міста і зброї. Відгук про екскурсію новим франківським музеєм у Палаці Потоцьких). Tytuł wskazuje na połączenie perspektywy miejskiej, historycznej i militarnej oraz na interpretacyjny charakter publikacji.

Komentarz medialny: „W sali przeznaczonej do refleksji również wyświetlane są nagrania wideo. Najpierw migają kadry rosyjsko‑ukraińskiej wojny i zniszczonych miast, a następnie na nagraniach pojawiają się żołnierze wracający do swoich bliskich. W tym właśnie momencie ogarnęło mnie wzruszenie. Minęło dziewięć dni, odkąd po raz kolejny odprowadziłam swojego męża na wojnę. Ona jeszcze się nie skończyła, a on jeszcze nie wrócił do domu. I znów: co podczas oglądania odczuwają ci, do których bliscy z wojny nie wrócą nigdy? Kilka miesięcy temu w Iwano‑Frankiwsku otwarto nowy muzeum z elementami wirtualnymi „Miasto i broń”. Wśród eksponatów znajdują się repliki broni i mundurów z różnych okresów historycznych, projekcje obrońców miasta oraz inne elementy wizualne. Sofia Sirenko odwiedziła muzeum i podzieliła się swoimi wrażeniami w tekście dostępnym w relacjach i w profilu.”

Opisywane muzeum wykorzystuje nowoczesne technologie immersyjne: interaktywne ekrany, projekcje wideo, cyfrowe rekonstrukcje bitew, wirtualne sylwetki obrońców miasta, które przedstawiają ich historie w formie narracyjnej. W sali refleksji wyświetlane są nagrania dokumentalne przedstawiające zniszczenia spowodowane wojną oraz powroty żołnierzy do rodzin, co nadaje ekspozycji silny wymiar emocjonalny. Muzeum wyróżnia się tym, że po raz pierwszy w Iwano‑Frankiwsku zastosowano pełnopostaciowe projekcje obrońców miasta, które zastępują tradycyjne tablice informacyjne i pozwalają odwiedzającym „spotkać” bohaterów w formie cyfrowej narracji. Zamiast klasycznych gablot z bronią wprowadzono interaktywne stoły multimedialne, umożliwiające oglądanie uzbrojenia w trójwymiarze i poznawanie jego historii poprzez dotyk. Zastosowano także cyfrowe rekonstrukcje bitew, które pokazują dynamikę walk i zmiany linii obrony miasta, co wcześniej nie było dostępne w żadnym lokalnym muzeum. Najbardziej nowatorskim elementem jest sala refleksji, zaprojektowana jako emocjonalna przestrzeń pracy z traumą, gdzie autentyczne nagrania wojenne zestawiono z obrazami powrotów żołnierzy, tworząc kuratorską narrację opartą na doświadczeniu współczesnego konfliktu. Dzięki temu muzeum wprowadza do ukraińskiej kultury wizualnej nowy typ muzeologii wojennej, łączącej historię z aktualną wojną i wykorzystującej środki sztuki współczesnej do budowania pamięci oraz przepracowywania doświadczeń wojennych.

Muzeum „Miasto i broń” łączy tradycyjne eksponaty historyczne z nowoczesnymi rozwiązaniami multimedialnymi. Wprowadza do przestrzeni muzealnej elementy sztuki współczesnej: projekcje wideo, instalacje cyfrowe, narracje immersyjne, które pozwalają odbiorcy nie tylko oglądać eksponaty, lecz także doświadczać ich w sposób emocjonalny i refleksyjny. Muzeum staje się miejscem, w którym sztuka dokumentalna, sztuka cyfrowa i sztuka pamięci łączą się w jedną całość, tworząc nowy typ doświadczenia muzealnego. Wojna sprawia, że muzeum „Miasto i broń” nabiera szczególnego znaczenia. Jest ono przestrzenią, w której konflikt staje się nie tylko tematem historycznym, lecz także aktualnym doświadczeniem społecznym. Ekspozycja ukazuje miasto jako miejsce obrony, jako przestrzeń zagrożenia i jako wspólnotę, która musi zmierzyć się z konsekwencjami wojny. Muzeum wprowadza do ukraińskiej kultury wizualnej nowy typ narracji konfliktogennej, która łączy dokumentację wojny z refleksją nad jej wpływem na życie codzienne, na rodzinę, na pamięć i na tożsamość.

W latach 2022–2025 ukraińska sztuka intensywnie przetwarza doświadczenia wojny, a muzeum „Miasto i broń” wpisuje się w ten proces jako instytucja, która wykorzystuje współczesne środki wyrazu, aby opowiedzieć o traumie, o stracie i o nadziei. Dzięki połączeniu tradycyjnych eksponatów z nowoczesnymi technologiami muzeum staje się ważnym elementem kulturowego katharsis: pozwala na przeżycie emocji, na refleksję nad wojną oraz na zrozumienie jej wpływu na miasto i jego mieszkańców. W ten sposób wnosi ono nową jakość do ukraińskiej sztuki i kultury, łącząc historię z teraźniejszością i tworząc przestrzeń, w której sztuka staje się narzędziem pamięci i przetrwania.

© Yana Hladyr 2026