Wystawa „Psy” Rostysława Koterlina

Analizowany tekst kultury sieciowej, opublikowany przez platformę PostImpreza – współczesne medium prezentujące i interpretujące zjawiska artystyczne – składa się z dwóch kadrów ujętych w formę karuzeli. Pierwszy kadr przedstawia czarnego psa siedzącego na tle rozmytej, mglisto‑fioletowej przestrzeni. Zwierzę widoczne jest jak przez półprzezroczystą, matową powierzchnię, która zmiękcza kontury i nadaje całej scenie melancholijny, refleksyjny charakter. Pies nie jest ukazany w sposób realistyczny, lecz jako figura symboliczna, samotna i wyizolowana, a jednocześnie spokojna. Ten efekt wizualny tworzy atmosferę kontemplacji nad losem bezdomnych zwierząt oraz nad ich obecnością w przestrzeni miejskiej. Na kadrze umieszczono tytuł tekstu kultury sieciowej: „Wolność artysty i bezdomnych psów. O wystawie PSY Rostysława Koterlina” (Свобода художника і бездомних псів. Про виставку PSY Ростислава Котерліна). Tytuł stanowi integralny element kompozycji i wprowadza odbiorcę w temat wystawy, wskazując na relację między wolnością twórczą a losem zwierząt żyjących poza ludzkimi strukturami opieki.

Drugi kadr zawiera tekst zapisany na pastelowym, fioletowo‑niebieskim tle. Jest to wizualizowany komentarz, najprawdopodobniej autorstwa Iryny Chmelyk (Ірина Чмелик), o której wspomina medialny opis PostImprezy. Komentarz ma charakter refleksyjny i humanistyczny. Autorka zastanawia się nad tym, czym jest wolność w kontekście bezdomnych zwierząt i czy brak domu można utożsamiać z nieograniczoną swobodą. W jej analizie pojawiają się pytania o to, czy bycie bezdomnym oznacza wolność oraz czy nieograniczona możliwość przemieszczania się rzeczywiście stanowi jej istotę. Autorka zauważa, że bezdomne psy i ptaki często przywiązują się do miejsc, w których są dokarmiane, traktując je jak dom, mimo że pozostają narażone na wypadki, przemoc i nieprzewidywalność otoczenia. Podkreśla również, że zwierzęta, pomimo zagrożeń, nadal ufają ludziom. Komentarz kończy się stwierdzeniem, że te obrazy, podobnie jak inne prace artysty, są wyrazem humanizmu jego światoodczucia.

Medialny komentarz towarzyszący publikacji informuje, że na początku października w księgarni Vagabundo odbyła się prezentacja albumu Rostysława Koterlina (Ростислав Котерлін) „Artysta i czas” (Художник і час), a równocześnie otwarto wystawę PSY, składającą się z pięciu obrazów. Mistecznoznawczyni Iryna Chmelyk (Ірина Чмелик) uczestniczyła w obu wydarzeniach i napisała refleksję o bezdomnych zwierzętach, o pracy z czasem oraz o nieistniejącej grupie „Psy”. Drugi kadr jest zatem wizualizacją jej komentarza, włączoną w tekst kultury sieciowej jako element pogłębionej interpretacji wystawy.

W kontekście lat 2022–2025 temat bezdomnych psów staje się w ukraińskiej sztuce szczególnie aktualny. Zwierzęta te należą do najbardziej bezbronnych ofiar wojny: giną w miastach i wsiach podczas ostrzałów, umierają z głodu i chorób, pozostawione przez właścicieli zmuszonych do ucieczki, albo tracą opiekunów zabitych w wyniku działań wojennych. Ich los staje się jednym z najbardziej przejmujących świadectw destrukcji, która dotyka nie tylko ludzi, lecz także istoty żyjące najbliżej człowieka. Wystawę PSY można więc odczytywać jako artystyczny rezonans tej tragedii, jako próbę zwrócenia uwagi na cierpienie zwierząt, które w czasie wojny pozostają niewidoczne, choć ich dramat jest równie realny i głęboki. Sztuka, podejmując ten temat, staje się formą empatii, pamięci i protestu wobec przemocy, która niszczy wszystkie formy życia.

© Yana Hladyr 2026