Obrazy z odłamków po ostrzałach Valentyny Huk

Karuzela Yabl.ua przedstawia pięć kadrów dokumentujących twórczość Walentyny Huk, artystki z Charkowa, która zbiera odłamki szkła po rosyjskich ostrzałach i przekształca je w obrazy. Komentarz medialny — „Artystka z Charkowa, Walentyna Huk, zbiera odłamki szkła po ostrzałach i tworzy z nich obrazy. Następnie zwraca swoje prace w miejsca, w których znalazła materiał” — wprowadza odbiorcę w logikę jej praktyki twórczej, opartej na bezpośrednim kontakcie z materią zniszczenia.

Na poszczególnych kadrach widoczne są mozaiki wykonane z nieregularnych, ostrych fragmentów szkła, ułożonych w geometryczne kompozycje. Każda praca opatrzona jest podpisem artystki, który precyzuje pochodzenie materiału: „Szkło z Derżpromu, rozbite w wyniku wrogich ataków na Charków 28 października 2024 roku i 8 listopada 2024 roku”, „Szkło z ulicy Sobornej w Iziumie. Ku czci Ołeksandra Pustowita, żołnierza, który oddał życie w walce za Ukrainę”, „Szkło z Prospektu Niepodległości po uderzeniu 21.01.24”. Te inskrypcje stanowią integralną część dzieła — nie są podpisem zewnętrznym, lecz elementem struktury znaczeń, który nadaje pracom charakter dokumentalny.

Z perspektywy konfliktogenności twórczość Huk jest jednym z najbardziej jednoznacznych przykładów sztuki, w której wojna staje się fizyczną substancją obrazu. Odłamki szkła powstałe w wyniku eksplozji nie tylko tworzą kompozycję, lecz także zachowują pamięć o momencie zniszczenia. Każdy fragment jest śladem przemocy, a jednocześnie modułem struktury wizualnej. W ten sposób obraz nie reprezentuje wojny — on ją zawiera, materializując jej obecność w formie artystycznej.

Z perspektywy liminalności prace Huk przekraczają granice tradycyjnego malarstwa. Nie są obrazami w klasycznym sensie, lecz hybrydami łączącymi cechy sztuki i świadectwa. Materiał, który w normalnych warunkach byłby odpadem, zostaje włączony do dzieła jako nośnik znaczeń. Huk nie używa farby — jej medium jest szkło, które „maluje” poprzez swoją historię, fakturę i pochodzenie. Powstaje forma zawieszona między estetyką a dowodem, między obrazem a reliktem, co stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych gestów liminalnych w sztuce ukraińskiej czasu wojny.

Z perspektywy procesu katharsis sztuki ukraińskiej 2022–2025 twórczość Huk wnosi nowy, niezwykle istotny element. Jej prace nie oferują ukojenia ani symbolicznego oczyszczenia; przeciwnie — koncentrują napięcie, kruchość i brutalność wojny. Jednak właśnie w tym polega ich kathartyczna funkcja: na przekształceniu doświadczenia destrukcji w formę, która pozwala je zobaczyć, nazwać i utrwalić. Huk wprowadza do ukraińskiego malarstwa medium, które nie było przeznaczone do tworzenia obrazów, lecz w jej rękach staje się nośnikiem znaczeń silniejszych niż te, które można osiągnąć tradycyjnymi technikami. To malarstwo, które nie rekonstruuje traumy, lecz zachowuje jej fizyczny ślad, czyniąc go widzialnym i nieusuwalnym.

W ten sposób prace Walentyny Huk stają się jednym z kluczowych przykładów sztuki świadectwa w Ukrainie czasu pełnoskalowej inwazji. Łączą konfliktogenność, liminalność i katharsis, otwierając nowy rozdział w historii ukraińskiej sztuki — rozdział, w którym wojna staje się nie tylko tematem, lecz także narzędziem, materiałem i językiem twórczym.

© Yana Hladyr 2026