Murale miejskie (generał Zalużny)

Tekst kultury sieciowej opublikowany przez Yabl.ua przedstawia mural poświęcony generałowi Wałerijowi Załużnemu, namalowany przez artystę Jewhenija Kunca na ścianie budynku przy ulicy Kotelnykowa w Kijowie. W materiale widoczny jest realistyczny portret generała, utrzymany w naturalistycznej stylistyce, osadzony na ceglanej elewacji, częściowo przysłonięty gałęziami drzew. Komentarz medialny podkreśla skalę pracy: „W Kijowie pojawił się największy w Ukrainie mural poświęcony ukraińskiemu generałowi Wałerijowi Załużnemu. Stworzył go artysta Jewhenij Kuczer w ciągu 13 godzin. Praca znajduje się przy ulicy Kotelnykowa, a jej powierzchnia wynosi 120 metrów kwadratowych.”

Wizualnie mural operuje monumentalnym ujęciem twarzy, które dominuje nad przestrzenią miejską i nadaje jej nową semantykę. Realistyczny portret, zestawiony z surową fakturą ceglanej ściany, tworzy napięcie między codziennością miasta a ikonograficzną reprezentacją osoby kluczowej dla ukraińskiej obrony. Obraz nie przedstawia przemocy, lecz jest bezpośrednio zakorzeniony w doświadczeniu wojny poprzez wybór bohatera, kontekst powstania i lokalizację w przestrzeni publicznej. Konfliktogenność tego tekstu kultury wynika z jego tematu: portret generała staje się znakiem oporu, mobilizacji i pamięci zbiorowej, a jednocześnie elementem wizualnej narracji wojennej, która przenika tkankę miasta.

Liminalność muralu polega na jego podwójnej naturze: jest jednocześnie dziełem sztuki i publicznym pomnikiem, elementem architektury i nośnikiem symbolicznego przekazu. Funkcjonuje na granicy sztuki i dokumentu, ponieważ utrwala wizerunek osoby historycznej w formie wizualnej, która staje się częścią przestrzeni miejskiej. Mural nie jest autonomicznym obrazem — jego znaczenie wynika z relacji z architekturą, z lokalizacją w przestrzeni dotkniętej wojną oraz z odbioru społecznego, który nadaje mu status znaku pamięci.

Znaczenie tego materiału dla katharsis ukraińskiej sztuki 2022–2025 polega na tym, że mural staje się narzędziem zbiorowego przepracowania doświadczenia wojny. Nie oferuje ukojenia, lecz afirmuje odporność i ciągłość wspólnoty, przekształcając przestrzeń miasta w przestrzeń pamięci. W tym sensie murale wojenne pełnią funkcję katharsis poprzez wizualne utrwalanie bohaterów, symboliczne odbudowywanie miasta oraz tworzenie nowych ikon kultury wizualnej, które łączą indywidualne doświadczenie odbiorcy z narracją zbiorową. Mural Załużnego jest przykładem sztuki, która nie tylko reaguje na wojnę, lecz staje się jej materialnym świadectwem, wpisanym w architekturę i codzienność miasta.

W latach 2022–2025 murale w Ukrainie zyskały szczególne znaczenie. Stały się jednym z najważniejszych narzędzi wizualnego katharsis, ponieważ przekształcały przestrzeń dotkniętą wojną w przestrzeń pamięci i wspólnoty. Murale upamiętniające obrońców, poległych, postacie symboliczne czy wydarzenia wojenne pełniły funkcję publicznego świadectwa, które nie tylko dokumentowało doświadczenie konfliktu, lecz także nadawało mu formę wizualną dostępną dla wszystkich mieszkańców miasta. W tym sensie murale stały się formą zbiorowego przepracowania traumy, osadzając ją w codziennym krajobrazie.

© Yana Hladyr 2026