Murale miejskie (zwiadowcy)

Tekst kultury sieciowej przedstawia mural poświęcony ukraińskim rozpoznawcom, który pojawił się na fasadzie budynku przy ulicy Niżnij Wał 51 na kijowskim Podolu. Autorem pracy jest znany ukraiński artysta Wołodymyr Manżos, a sam mural nosi tytuł „Mądry panuje nad gwiazdami”. Kompozycja operuje symboliką sowy unoszącej się nad wzburzonymi falami, z których wyłaniają się ludzkie ramiona, oraz łodzią z postacią na jej pokładzie. Intensywna kolorystyka, kontrast między żółtym tłem a ciemnymi elementami przedstawienia oraz połączenie realistycznych i fantastycznych motywów tworzą wizualny znak o silnym ładunku emocjonalnym i symbolicznym.

Komentarz od media Yabl.ua: „W Kijowie otwarto mural na cześć ukraińskich zwiadowców. 19 września na stołecznym Podolu pojawił się nowy mural pod tytułem «Mądry panuje nad gwiazdami». Ten mural, stworzony przez znanego ukraińskiego artystę Wołodymyra Manżosa, został umieszczony na fasadzie budynku przy ulicy Niżnij Wał 51. Mural powstał w ramach projektu «GURKIT od GUR-u», który jest poświęcony zbiórce środków na nawodny dron «Mahura» dla Głównego Zarządu Wywiadu (GUR) Ministerstwa Obrony Ukrainy”.

Konfliktogenność tego materiału wynika z jednoznacznego powiązania muralu z wojną rosyjsko‑ukraińską oraz z rolą, jaką pełnią ukraińscy rozpoznawcy w strukturze obronnej państwa. Symbolika sowy, tradycyjnie kojarzonej z mądrością i czujnością, zostaje tu wpisana w kontekst wojenny, w którym wiedza, obserwacja i zdolność przewidywania stają się narzędziami przetrwania. Fale i wyłaniające się z nich ramiona mogą być odczytywane jako metafora chaosu wojny, niebezpieczeństwa i nieustannego zagrożenia, nad którym „mądrość” – rozumiana jako profesjonalizm i skuteczność służb wywiadowczych – ma panować. Obecność łodzi z postacią sugeruje drogę, misję, ruch naprzód mimo niepewności. W kulturze sieciowej taki obraz natychmiast generuje silne emocje, ponieważ łączy estetykę street artu z narracją o wojennej rzeczywistości, czyniąc z muralu znak oporu i mobilizacji.

Z perspektywy procesu katharsis ukraińskiej sztuki 2022–2025 mural Manżosa pełni funkcję wizualnego przepracowania doświadczenia wojny poprzez symboliczne przedstawienie roli rozpoznawców jako tych, którzy działają w cieniu, lecz od których zależy bezpieczeństwo i skuteczność działań obronnych. Sowa unosząca się nad falami staje się metaforą kontroli nad chaosem, a jednocześnie afirmacją odporności i kompetencji ukraińskich służb. Włączenie muralu w projekt zbiórkowy na dron „Mahura” nadaje mu dodatkowy wymiar: sztuka nie tylko dokumentuje wojnę, lecz także aktywnie uczestniczy w procesie wspierania armii. W latach 2022–2025 takie murale stają się jednym z najważniejszych narzędzi wizualnego katharsis, ponieważ przekształcają przestrzeń miejską w przestrzeń pamięci, wspólnoty i solidarności. Mural Manżosa wpisuje się w ten proces, łącząc indywidualne doświadczenie odbiorcy z narracją zbiorową i tworząc symbol, który pomaga nadać sens wojennej rzeczywistości oraz utrwalić ją w formie dostępnej dla wszystkich mieszkańców miasta.

© Yana Hladyr 2026