Przedstawienie plastyczne i kobiece spojrzenie na wojnę

Ten tekst kultury sieciowej przedstawia kadr promujący muzykę do performansu Косачка, stworzonego przez niezależny kolektyw ukraińskich artystek: tancerek, muzyczek i twórczyń wizualnych. W centrum kadru znajduje się czarno‑biała fotografia pięciu osób stojących blisko siebie w otwartej przestrzeni, prawdopodobnie na polu lub stepie. Kompozycja została zamknięta w okrągłej ramie, co nadaje obrazowi charakter intymny i skupiony, jakby wycięty z większej rzeczywistości i przekształcony w autonomiczny znak. Postaci zwrócone są w różnych kierunkach, ale pozostają w fizycznej bliskości, tworząc organiczną strukturę, która wizualnie sugeruje wspólnotę, solidarność i współobecność. Brak koloru wzmacnia wrażenie powagi, ciszy i kontemplacji, a jednocześnie podkreśla dokumentalny charakter fotografii — jakby była to migawka z procesu twórczego, a nie inscenizowana poza.

Warstwa tekstowa informuje, że muzyka do performansu została skomponowana przez Olenę Szynkar (Олена Шинкарь) i jest już dostępna na platformach streamingowych. Sam performans Косачка opisany jest jako projekt badający kobiecy punkt widzenia na wojnę i kryzysy społeczne. To niezwykle istotne, ponieważ po 2022 roku w ukraińskiej sztuce pojawił się silny nurt twórczości, która nie rekonstruuje działań wojennych w sensie militarnym, lecz analizuje ich konsekwencje emocjonalne, społeczne i cielesne — szczególnie z perspektywy kobiet. Informacja, że spektakl został stworzony przez niezależny kolektyw, wskazuje na oddolny charakter projektu, typowy dla ukraińskiej kultury czasu wojny, w której inicjatywy artystyczne powstają poza instytucjami, jako reakcja na realne doświadczenia i potrzeby wspólnoty.

Performans Косачка łączy taniec, muzykę i wizualność, aby opowiedzieć o wojnie poprzez ciało — ciało kobiece, ciało wspólnotowe, ciało doświadczające przemocy, strachu, ale też siły i solidarności. W tym sensie projekt wpisuje się w koncepcję katharsis ukraińskiej sztuki 2022–2025: jest to sztuka, która nie tylko dokumentuje doświadczenie wojny, lecz także przetwarza je w formę estetyczną, pozwalającą na emocjonalne oczyszczenie, wspólnotowe przeżycie i odzyskanie podmiotowości. Kadr, który analizuję, podkreśla tę perspektywę: pięć osób stojących razem, ale patrzących w różne strony, tworzy metaforę wspólnoty, która doświadcza wojny wielogłosowo, lecz pozostaje zjednoczona. To wizualna figura odporności — nie heroicznej, militarnej, lecz codziennej, cielesnej, relacyjnej.

W kontekście ukraińskiej kultury lat 2022–2025 Косачка reprezentują ważny nurt sztuki performatywnej, która reaguje na wojnę nie poprzez ilustrację wydarzeń, lecz poprzez analizę emocji, relacji, pamięci i ciała. To sztuka, która bada, jak wojna przenika życie codzienne, jak zmienia sposób bycia w świecie, jak wpływa na relacje społeczne i tożsamość. W ten sposób performans staje się częścią ukraińskiego katharsis — procesu oczyszczania, przetwarzania i odradzania się poprzez sztukę, który jest jednym z kluczowych zjawisk kultury ukraińskiej po 2022 roku. © Yana Hladyr 2026