„Wiedźma z Konotopu”

Ten ten tekst kultury sieciowej przedstawia współczesną ukraińską produkcję filmową „Wiedźma z Konotopu” (Конотопська відьма), opisywaną w formie serii wizualnych i tekstowych komentarzy. Każdy z kadrów ujmuje inny aspekt filmu: estetykę, fabułę, konstrukcję postaci, antagonistów, język, warstwę dźwiękową oraz ogólną ocenę. Razem tworzą one spójny obraz dzieła, które powstało w warunkach pełnoskalowej wojny i stanowi próbę reinterpretacji klasycznego tekstu Hryhorija Kvitki‑Osnowianenki (Григорій Квітка‑Основ’яненко) we współczesnym kontekście.

Pierwszy kadr przedstawia główną postać w estetyce mrocznej, niemal baśniowo‑horrorowej: twarz oświetlona ostrym światłem wyłania się z ciemnego, mglisto‑zielonego tła, co buduje atmosferę tajemnicy i nadnaturalności. To wizualne nawiązanie do ukraińskiego folkloru, ale przefiltrowane przez współczesną estetykę filmową. Tekst towarzyszący pyta: „Jakim okazał się film Kонотопська відьма?”, co sugeruje krytyczną analizę, a nie jedynie promocję.

Kolejne kadry rozwijają ten opis. W części poświęconej fabule widzimy zdjęcie pary bohaterów — Ołeny i Andrija — w intymnym ujęciu, co kontrastuje z dramatycznym opisem ich losów: wybuch wojny, ucieczka, śmierć mężczyzny, a następnie przemiana kobiety w figurę zemsty. Tekst podkreśla, że scenariusz powstał w czasie wojny, a zdjęcia realizowano w trudnych warunkach, co nadaje filmowi charakter świadectwa epoki.

W kadrze dotyczącym postaci pojawia się analiza bohaterów: Andrij (Тарас Цимбалюк) przedstawiony jest jako nierealistycznie heroiczny, zdolny samotnie pokonać grupę uzbrojonych żołnierzy, natomiast Ołena (Тетяна Малкова) jako piękna, lecz niejednoznaczna, z niedopowiedzianą mroczną stroną. Pojawia się też postać czarownicy, grana przez Olenę Chochłatkinę (Олена Хохлаткіна), której wizerunek przypomina estetykę telewizyjnych programów o zjawiskach paranormalnych. Krytyka wskazuje, że bohaterowie są bardziej figurami niż pełnoprawnymi postaciami — elementami konstrukcji fabularnej, a nie psychologicznie pogłębionymi jednostkami.

W części poświęconej antagonistom pojawia się interesujący zabieg: rosyjscy żołnierze zostali zagrani przekonująco i charyzmatycznie, co wzbudza kontrowersje. Krytyk zauważa, że ich „uczłowieczenie” może być problematyczne w kontekście wojny i realnych zbrodni, a wątek matki z Konotopu wprowadzony w celu nadania im głębi psychologicznej jest nieadekwatny. To ważny element dyskusji o reprezentacji wroga w ukraińskim kinie czasu wojny.

W kadrze dotyczącym języka widzimy żołnierza przy stole, otoczonego narzędziami — obraz surowy, realistyczny. Tekst analizuje decyzję twórców, by rosyjscy żołnierze mówili po rosyjsku, co zachowano w oficjalnej wersji filmu. Podkreślono, że język jest elementem autentyczności, ale także narzędziem budowania napięcia i tożsamości. Wskazano, że w sytuacji walki Ukraińcy mogliby przechodzić na ukraiński, co film częściowo oddaje.

Kadr dotyczący dźwięku i muzyki przedstawia twarz oświetloną ciepłym światłem, co buduje atmosferę grozy i intymności. Tekst podkreśla, że warstwa dźwiękowa była kluczowa dla stworzenia nastroju filmu — muzyka i efekty dźwiękowe miały podkreślać napięcie, mistycyzm i horrorowy charakter opowieści. Reżyser Andrij Kolesnyk (Андрій Колесник) i scenarzystka Jarosława Wojcech (Ярослава Войцех) deklarowali, że chcieli pokazać klasykę w nowej optyce, zachowując jej ukraińską tożsamość.

Ostatni kadr zawiera wnioski: film ma słabą dramaturgię, ale dobrze skonstruowanych antagonistów i udane sceny horrorowe. Krytyka dotyczy przede wszystkim niekonsekwencji tonu — przejścia od czarów do satyry na Rosjan, co osłabia przekaz i nie służy ani wojskowym, ani cywilnym. Podkreślono, że FILM.UA Group powinna podnosić jakość i słuchać widzów, którzy również powinni być bardziej wymagający.

Całość tego tekstu kultury sieciowej ukazuje film Kонотопська відьма jako przykład współczesnego ukraińskiego kina wojennego, które próbuje łączyć folklor, horror i realia pełnoskalowej inwazji. To dzieło powstałe w warunkach wojny, będące próbą reinterpretacji klasyki w świetle nowych traum i doświadczeń. Film staje się częścią szerszego procesu kulturowego — poszukiwania nowych form opowieści o wojnie, pamięci i tożsamości. Jednocześnie krytyka pokazuje, że ukraińskie kino wciąż znajduje się w procesie dojrzewania: eksperymentuje, szuka języka, ale nie zawsze osiąga spójność artystyczną. Jednak właśnie ta niejednorodność jest świadectwem epoki — czasu gwałtownych przemian, w którym sztuka reaguje szybciej niż instytucje i tradycje.

Film„Wiedźma z Konotopu” (Конотопська відьма) staje się przykładem katharsis ukraińskiej sztuki 2022–2025, ponieważ poprzez współczesną reinterpretację klasycznej opowieści Hryhorija Kvitki‑Osnowianenki(Григорія Квітки‑Основ’яненка) przekształca folklor w narzędzie przepracowywania wojennej traumy, a jednocześnie wnosi do ukraińskiego kina nowość w postaci połączenia horroru, mitu i realiów pełnoskalowej inwazji, tworząc nowy język filmowy zdolny opowiadać o doświadczeniu wojny z perspektywy emocjonalnej, społecznej i kulturowej.

© Yana Hladyr 2026